Το σκάκι είναι το αρχαιοελληνικό...ζατρίκιον

TIME-DOC
2 Απριλίου 2017 21:26:00

Όταν ο Βρετανός αρχαιολόγος Σερ Άρθουρ Έβανς πραγματοποιούσε ανασκαφές στον αρχαιολογικό χώρο της Κνωσού στα τέλη του 19ου αιώνα, έμεινε έκθαμβος όταν αντίκρισε μια μεγάλη πλάκα από ελεφαντόδοντο και πέτρα χρώματος μπλε, με γυάλινη επικάλυψη και χρυσά φύλλα.

Το εντυπωσιακό αυτό εύρημα ήταν το «Μέγα Ζατρίκιον» που συνοδευόταν από πέντε πιόνια από ελεφαντόδοντο και είχε διαστάσεις 104Χ61 εκατοστά και χρονολογείται γύρω στο 1600 π.Χ. Το «Μέγα Ζατρίκιον» ήταν ένα βασιλικό παιχνίδι ανάλογο με το σύγχρονο σκάκι και γι’ αυτό ο χώρος που ανακαλύφθηκε ονομάστηκε «Διάδρομος του Ζατρικίου».

Στην αρχική του μορφή απεικόνιζε ένα τέλειο ημερολόγιο με τέσσερα έτη, όπου οι 72 περιφερειακές γραμμές αντιστοιχούν σε 72 χρονικά διαστήματα των 20 λεπτών, δηλαδή μια 24ωρη μέρα (72Χ20 =1440 λεπτά = 24ώρες Χ 60 λεπτά = μία 24ωρη ημέρα).

Η λέξη Ζατρίκιον είναι ξεκάθαρα αρχαιοελληνική και ετυμολογικά προέρχεται από δύο λέξεις, το επιτακτικό μόριο «ζα-» και του ρήματος τριάζω ή τριάσσω. Το επιτακτικό μόριο «ζα» είναι πολύ γνωστό και το χρησιμοποιούμε σε πολλές λέξεις και έχει ως στόχο να ενισχύει το δεύτερο συνθετικό της λέξης.

Το Ζατρίκιον ως άθυρμα πεττείας είχε και τις τρις μορφές, δηλαδή Ζατρίκιον με κυβείες, ζατρικίων με προκαθορισμένες κινήσεις κομματιών και τέλος Ζατρίκιον με κυβείες και με προκαθορισμένες κινήσεις κομματιών.

Η θεά της σοφίας και των αθυρμάτων (παιχνιδιών) ήταν η Αθηνά η οποία ξεπήδησε από τον μυαλό του Διός ως σκέψη και την βλέπουμε σε πλήθος παραστάσεων σε αρχαία αγγεία με επιτραπέζια αθύρματα τύπου πεττείας ως επιβλέπον ή ως διαιτητής σε παρτίδες. Μεγάλοι αρχαίοι αντιπαίζοντες (πεττευτές και κυβευτές) είναι οι εξής: Παλαμήδης, Αχιλλέας, Αίας του Οιλέα, Εύβουλος, Άμφις, Αλέξιος, Θερσίτης, Αίαντας ο Σαλαμίνιος, Πρωτεσίλαος, Πλάτων, Αλκιβιάδης, Περικλής, Μεγας Αλέξανδρος και οι στρατιώτες του, Ξενοφών, Οδυσσέας και μνηστήρες Πηνελόπης και τόσοι άλλοι. (στην παραπάνω φώτο, δεξιά, βλέπουμε ενα αρχαιοελληνικό αγγείο με την παράσταση της Αθηνάς να επιβλέπει ένα παιχνίδι ζατρικίου ανάμεσα στον Αχιλλέα και τον Οδυσσέα.)

Στο Βυζάντιο , εκτός από το αρχαιοελληνικό όνομα Ζατρίκιον χρησιμοποιούσαν και το όνομα σκάκους, το οποίο διασώθηκε για αιώνες. Αναφέρεται π.χ. και από τον συγγραφέα Γρηγόριο Ξενόπουλο, ο οποίος σε έργο του γράφει την έκφραση «παίξαμε τους σκάκους». Στο Βυζάντιο το Ζατρίκιον ονομαζόταν και Κιόσα και σε παράφραση Ζατριζάν, εξ ου πιθανόν και το Σαντράζ. Στα λατινικά scacco σημαίνει τετράγωνη εικόνα.

Αναφέρεται ότι το Ζατρίκιον διαχρονικά έχει υποστεί πλήθος από παραλλαγές και αλλαγές και άλλαξε πολλά ονόματα όπως Ζατρίκιον, Τσατουράνγκα, Τσατράνγκ, Σατράντζι και Σκάκι.

Δεν διαφωνεί όμως κανείς ότι το Τσατουράνγκα μετονομάστηκε σε Τσατράνγκ και στην συνέχεια σε Σατράντζι. Στην Ασία έχουμε Ελέφαντες και βεζίρηδες και στην Ευρώπη ευγενείς ,αξιωματικούς και βασίλισσες.

Μετά από 3 αιώνες το Ζατρίκιον έγινε άθυρμα για όλους και με την στήριξη των Εκκλησιών. Θα πρέπει να τονίζουμε ότι ισχυρός παίκτης Ζατρικίου ήταν και ο γνωστός μας Γκρέκο.

 

 

 

0 σχόλια

Τα στοιχεία σας είναι ασφαλή! Το email σας δεν δημοσιεύεται...
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά.

Κώστας Δημάδης-Πατέρας ηρωίδας,τέκνο διανόησης...

Ο Κώστας Δημάδης γεννήθηκε στο Τούρναβο της Ηπείρου και ήρθε με τους δικούς του στο Αγρίνιο, όντας παιδί οκτώ χρονώ, το 1980. Μετά το σχολαρχείο, που παρακολούθησε στο Αγρίνιο, γράφτηκε και τελείωσε το Γυμνάσιο στο Μεσολόγγι, γιατί τότε το Αγρίνιο δεν είχε Γυμνάσιο. Σπούδασε ιατρική ...

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκος Μπότσαρης- Η μάχη του Κεφαλόβρυσου

Ένας από τους πιο σημαντικούς και ηρωικούς οπλαρχηγούς του 1821, ήταν αναμφίβολα ο Σουλιώτης Μάρκος Μπότσαρης. Ο πρόωρος θάνατός του, ήταν βαρύτατο πλήγμα για τον Αγώνα. Ο Μάρκος Μπότσαρης αρχιστράτηγος της Δυτικής Ελλάδας Μετά την καταστροφική για τους Έλληνες μάχη στο Πέτα (4 Ιουλίου 1822), ο Μάκρος ...

Διαβάστε περισσότερα

Τα 10 Πιο Παράξενα Όπλα Που Εφευρέθηκαν Ποτέ

Τα όπλα ήταν πάντα μέρος της ανθρώπινης ύπαρξης, από τη χρήση τους για προστασία μέχρι για χρήσεις σε παιχνίδια όπως airsoft...Μέσα στα χρόνια είδαμε την εξέλιξη των όπλων και της τεχνογνωσίας. Ωστόσο τα όπλα που έχετε δει ή που ξέρετε δεν περιλαμβάνουν όλο το  εύρος ...

Διαβάστε περισσότερα

Mary Somerville: Ποια είναι η γυναίκα που τιμά η Google με Doodle

Στην Mairy Somerville είναι αφιερωμένο το σημερινό doodle της Google, την σκωτσέζα επιστήμονα. Η Mairy Somerville σπούδασε μαθηματικά κι αστρονομία και διορίστηκε από κοινού ως η πρώτη γυναίκα μέλος της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας ταυτόχρονα με τη Κάρολαϊν Χέρσελ ενώ η Βασιλική Ακαδημία της Αγγλίας της απένειμε ...

Διαβάστε περισσότερα

Όταν βγήκε περίστροφο μέσα στη Βουλή

Μετά την συντριβή του φιλοβασιλικού κινήματος Γαργαλίδη – Λεοναρδόπουλου τον Οκτώβριο του 1923, τα συντηρητικά κόμματα είχαν βρεθεί σε δύσκολη θέση. Ο Μεταξάς είχε ζητήσει πολιτικό άσυλο στην Ιταλία, ενώ πολλά άλλα στελέχη του “Λαϊκού” κόμματος είχαν συλληφθεί ως ύποπτοι για συνέργεια στο αποτυχόν κίνημα. Έκτός ...

Διαβάστε περισσότερα

Το χρονικό της κρίσης των Ιμίων

Η κρίση των Ιμίων κορυφώθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες της 31ης Ιανουαρίου 1996, σε μια εποχή που η κυβέρνηση Σημίτη έκανε τα πρώτα της βήματα, φέρνοντας Ελλάδα και Τουρκία στα πρόθυρα ένοπλης αντιπαράθεσης. Το επεισόδιο εντάσσεται στο πλαίσιο των ελληνο- τουρκικών διαφορών στο Αιγαίο, που εμφανίσθηκαν ...

Διαβάστε περισσότερα

Oι σεισμοί που ξεπέρασαν τα 8 Ρίχτερ

Οι 10 μεγαλύτεροι σεισμοί στην ιστορία είναι: 1) 9,5 Ρίχτερ στη Χιλή στις 22 Μαΐου 1960 με 4.485 νεκρούς 2) 9,2 Ρίχτερ στην Αλάσκα στις 28 Μαρτίου 1964 με 128 νεκρούς 3) 9,1 Ρίχτερ στο νησί Σουμάτρα της Ινδονησίας στις 28 Δεκεμβρίου 2004 με 230.000 νεκρούς 4) 9 Ρίχτερ ...

Διαβάστε περισσότερα

Τα παλαιά Ανάκτορα και η ιστορία τους

25 Ιανουαρίου του 1836 θεμελιώνονται τα Ανάκτορα.Σχεδιάστηκαν από τον Βαυαρό αρχιτέκτονα της Βασιλικής Αυλής της Βαυαρίας , Φρειδερίκο φον Γκέρτνερ. Η κατασκευή του κτιρίου ξεκίνησε το 1836 και ολοκληρώθηκε το 1847. Χρησιμοποιήθηκε ως βασιλικό ανάκτορο πρώτα από τον Βασιλιά της Ελλάδος Όθωνα και στη συνέχεια από ...

Διαβάστε περισσότερα

Όταν η Εφορία "έδεσε" τον Αλ Καπόνε!

Ο διαβόητος μαφιόζος Άλφονς Γκαμπριέλ Καπόουν, γνωστότερος ως Αλ Καπόνε (Al Capone), γεννήθηκε στις 17 Ιανουαρίου του 1899 στο Μπρούκλιν. Οι γονείς του είχαν μεταναστεύσει από την Ιταλία στις ΗΠΑ πέντε χρόνια νωρίτερα, αναζητώντας μια καλύτερη τύχη. Με το έγκλημα ήρθε σε επαφή πολύ νωρίς. Σε ...

Διαβάστε περισσότερα

Αυτές είναι οι Ελληνίδες που έγραψαν πολιτική ιστορία

Όσο περίεργο κι αν ακούγεται, οι Ελληνίδες δεν έχουν κλείσει 100 χρόνια στην πολιτική αρένα. Για πρώτη φορά προσήλθαν στις κάλπεις το 1934 και συγκεκριμένα στις δημοτικές εκλογές της 11ης Φεβρουαρίου. Η πλήρης κατοχύρωση των πολιτικών δικαιωμάτων των γυναικών άργησε ακόμη 18 χρόνια, καθώς το ...

Διαβάστε περισσότερα

Όταν οι Θράκες "πλησίασαν" τον Αμερικανό Πρόεδρο

Η λήξη του αιματηρού Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου βρήκε την Ελλάδα να αγωνίζεται να κατοχυρώσει τα εθνικά της δίκαια, κυρίως έναντι των Βουλγάρων και των Οθωμανών, που είχαν συνταχθεί με τις δυνάμεις των Κεντρικών Αυτοκρατοριών, δηλαδή είχαν συμμαχήσει με τους ηττημένους τελικά Γερμανούς. Εκείνο το διάστημα, ...

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μεταξάς στο Αγρίνιο: Μια “απόπειρα δολοφονίας” από...κάνουλα βαρελιού

Δύο άγνωστα περιστατικά από την επίσκεψη του Ιωάννη Μεταξά στο Αγρίνιο το 1938. Είχε προηγηθεί η κατάλυση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας από τον ίδιο στις 4 Αυγούστου του 1936. Εν τω μεταξύ είχε επιβληθεί λογοκρισία στον τύπο και υπήρχε ασφυκτικός έλεγχος όλων των εκφάνσεων του δημόσιου ...

Διαβάστε περισσότερα

Το Ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων

Ένα από μεγαλύτερα εγκλήματα της Ναζιστικής Γερμανίας κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, συντελέστηκε όταν, στις 13 Δεκεμβρίου 1943, δυνάμεις της Βέρμαχτ σκότωσαν σχεδόν όλους τους άρρενες κατοίκους των Καλαβρύτων, σε αντίποινα για την εκτέλεση αιχμαλώτων Γερμανών στρατιωτών από τον ΕΛΑΣ. Τον τελευταίο χρόνο της ...

Διαβάστε περισσότερα

Aπό το 1901 τα κτίρια...ψηλώνουν!

Σε όλο τον κόσμο οι πόλεις ανταγωνίζονται για τα υψηλότερα και πιο εντυπωσιακά κτίρια που θα τους χαρίσουν παγκόσμια φήμη. Στο βίντεο που ακολουθεί θα δείτε ένα 3D animation που παρουσιάζει τα ψηλότερα κτίρια που ανοικοδομήθηκαν από το 1901 μέχρι και το 2022, χρονιά που θα ...

Διαβάστε περισσότερα

Η δικτατορία με τα μάτια των ΗΠΑ- Μία αποκαλυπτική συνέντευξη...-Του Μιχάλη Κανιμά

Πολλά έχουν ειπωθεί για τις σχέσεις των ΗΠΑ με το καθεστώς των συνταγματαρχών . Ανάμεσα σ’αυτά και το ότι το πραξικόπημα ήταν αμερικανικής εμπνεύσεως με απώτερο στόχο την προώθηση θεμάτων, όπως το Κυπριακό, που οι δημοκρατικές κυβερνήσεις δεν ήθελαν να διευθετήσουν. Πολλοί κατηγορούν ακόμη τις ΗΠΑ ...

Διαβάστε περισσότερα

Σπαρταριστοί διάλογοι στο «υπουργικό συμβούλιο» της Χούντας λίγο πριν το Πολυτεχνείο

Σαράντα έξι χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου, το Time link παρουσιάζει ένα σπάνιο ντοκουμέντο. Είναι ένα μέρος των επισήμων πρακτικών του «υπουργικού συμβουλίου» της χούντας που τον Ιούνιο του 1973, συζητούσε  για την κατάργησιν της βασιλείας με την διενέργεια ψευτοδημοψηφίσματος, που θα ανακήρυσσε τον ...

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Μάρλον Μπράντο ήταν ο πιο σεξουαλικός χοντρός που έχω κοιμηθεί ποτέ»

 Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Μάρλον Μπράντο ήταν αντιμέτωπος με υπέρογκα χρέη και με σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και ο καρκίνος του ήπατος. H εικόνα του με το δερμάτινο μπουφάν και το τζιν αποτέλεσε πρότυπο για τους νέους ...

Διαβάστε περισσότερα

"Άνδρας και πατριώτης"

Ήταν έντιμος και πέθανε δίχως να κληροδοτήσει χρήματα στους απογόνους του, ενώ ο αδελφός του απασχολούνταν ως εργάτης, χωρίς να επικαλείται το όνομα του αδελφού του. Προς το τέλος της ζωής του, καταβεβλημένος από αλλεπάλληλα καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια, ενώ έπασχε από φυματίωση, κατοικούσε στο Μετς, ...

Διαβάστε περισσότερα

«Φέρμελη», μια νέα ματιά στην ιστορία των Ευζώνων

Εύζωνες (από ευ + ζώννυμι, καλά ζωσμένος). Ισχυρός ο συμβολισμός, αλλά περιορισμένη η γνώση του κοινού. Η εικαστικός Λίζα Πενθερουδάκη παρουσίασε πρόσφατα σε δημόσια εκδήλωση μια νέα πρωτοβουλία με αντικείμενο, έμπνευση και αφετηρία τους Εύζωνες. Η «Φέρμελη», το όνομα της μη κερδοσκοπικής εταιρείας, φιλοδοξεί να ...

Διαβάστε περισσότερα

Τριάντα χρόνια από την δολοφονία του Παύλου Μπακογιάννη

Τριάντα χρόνια από την άνανδρη δολοφονία του από τις σφαίρες των δολοφόνων της 17Ν. Η οικογένειά του- με συγκινητικά μηνύματα- τίμησε την μνήμη του, ενώ ανακοίνωση εξέδωσε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και η Νέα Δημοκρατία. Η ανάρτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη30 χρόνια χωρίς τον Παύλο Μπακογιάννη, ...

Διαβάστε περισσότερα

Η 11η Σεπτεμβρίου στην ιστορία σε αριθμούς

Δεκαεννέα άντρες καταλαμβάνουν τέσσερα αμερικανικά αεροπλάνα τα οποία κατευθύνονται σε προορισμούς στη δυτική ακτή των ΗΠΑ. Ρίχνουν δύο στους δίδυμους πύργους του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου στη Νέα Υόρκη, ένα στην Ουάσινγκτον και ένα πέφτει στην Πενσιλβάνια, όταν οι επιβάτες επιτίθενται στους αεροπειρατές. Συνολικά 2.977 άνθρωποι πεθαίνουν ...

Διαβάστε περισσότερα

Το Γενέθλιον της Παναγίας και η “σιγή” των Ευαγγελίων

Λίγες ημέρες μετά την έναρξη του εκκλησιαστικού έτους, στις 08 Σεπτεμβρίου, η Εκκλησία πανηγυρίζει «το Γενέθλιον της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας». Για το γεγονός αυτό τα ιερά Ευαγγέλια σιγούν. Η ίδια σιγή, άλλωστε, απλώνεται γύρω από το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της ...

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Φανούριος: Η ιστορία, οι θρύλοι, τα θαύματα και η φανουρόπιτα

  Άγιος Φανούριος: Στις 27 Αυγούστου η εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Φανουρίου του Μεγαλομάρτυρα. Κατά το έθιμο σε πολλά σπίτια οι νοικοκυρές φτιάχνουν φανουρόπιτες. Ποιος ήταν όμως ο Αγιος Φανούριος και τι συμβολίζει η παραδοσιακή φανουρόπιτα; Ο Αγιος Φανούριος, έζησε στα Ρωμαϊκά χρόνια και συγκρούστηκε ...

Διαβάστε περισσότερα