Το σκάκι είναι το αρχαιοελληνικό...ζατρίκιον

TIME-DOC
2 Απριλίου 2017 21:26:00

Όταν ο Βρετανός αρχαιολόγος Σερ Άρθουρ Έβανς πραγματοποιούσε ανασκαφές στον αρχαιολογικό χώρο της Κνωσού στα τέλη του 19ου αιώνα, έμεινε έκθαμβος όταν αντίκρισε μια μεγάλη πλάκα από ελεφαντόδοντο και πέτρα χρώματος μπλε, με γυάλινη επικάλυψη και χρυσά φύλλα.

Το εντυπωσιακό αυτό εύρημα ήταν το «Μέγα Ζατρίκιον» που συνοδευόταν από πέντε πιόνια από ελεφαντόδοντο και είχε διαστάσεις 104Χ61 εκατοστά και χρονολογείται γύρω στο 1600 π.Χ. Το «Μέγα Ζατρίκιον» ήταν ένα βασιλικό παιχνίδι ανάλογο με το σύγχρονο σκάκι και γι’ αυτό ο χώρος που ανακαλύφθηκε ονομάστηκε «Διάδρομος του Ζατρικίου».

Στην αρχική του μορφή απεικόνιζε ένα τέλειο ημερολόγιο με τέσσερα έτη, όπου οι 72 περιφερειακές γραμμές αντιστοιχούν σε 72 χρονικά διαστήματα των 20 λεπτών, δηλαδή μια 24ωρη μέρα (72Χ20 =1440 λεπτά = 24ώρες Χ 60 λεπτά = μία 24ωρη ημέρα).

Η λέξη Ζατρίκιον είναι ξεκάθαρα αρχαιοελληνική και ετυμολογικά προέρχεται από δύο λέξεις, το επιτακτικό μόριο «ζα-» και του ρήματος τριάζω ή τριάσσω. Το επιτακτικό μόριο «ζα» είναι πολύ γνωστό και το χρησιμοποιούμε σε πολλές λέξεις και έχει ως στόχο να ενισχύει το δεύτερο συνθετικό της λέξης.

Το Ζατρίκιον ως άθυρμα πεττείας είχε και τις τρις μορφές, δηλαδή Ζατρίκιον με κυβείες, ζατρικίων με προκαθορισμένες κινήσεις κομματιών και τέλος Ζατρίκιον με κυβείες και με προκαθορισμένες κινήσεις κομματιών.

Η θεά της σοφίας και των αθυρμάτων (παιχνιδιών) ήταν η Αθηνά η οποία ξεπήδησε από τον μυαλό του Διός ως σκέψη και την βλέπουμε σε πλήθος παραστάσεων σε αρχαία αγγεία με επιτραπέζια αθύρματα τύπου πεττείας ως επιβλέπον ή ως διαιτητής σε παρτίδες. Μεγάλοι αρχαίοι αντιπαίζοντες (πεττευτές και κυβευτές) είναι οι εξής: Παλαμήδης, Αχιλλέας, Αίας του Οιλέα, Εύβουλος, Άμφις, Αλέξιος, Θερσίτης, Αίαντας ο Σαλαμίνιος, Πρωτεσίλαος, Πλάτων, Αλκιβιάδης, Περικλής, Μεγας Αλέξανδρος και οι στρατιώτες του, Ξενοφών, Οδυσσέας και μνηστήρες Πηνελόπης και τόσοι άλλοι. (στην παραπάνω φώτο, δεξιά, βλέπουμε ενα αρχαιοελληνικό αγγείο με την παράσταση της Αθηνάς να επιβλέπει ένα παιχνίδι ζατρικίου ανάμεσα στον Αχιλλέα και τον Οδυσσέα.)

Στο Βυζάντιο , εκτός από το αρχαιοελληνικό όνομα Ζατρίκιον χρησιμοποιούσαν και το όνομα σκάκους, το οποίο διασώθηκε για αιώνες. Αναφέρεται π.χ. και από τον συγγραφέα Γρηγόριο Ξενόπουλο, ο οποίος σε έργο του γράφει την έκφραση «παίξαμε τους σκάκους». Στο Βυζάντιο το Ζατρίκιον ονομαζόταν και Κιόσα και σε παράφραση Ζατριζάν, εξ ου πιθανόν και το Σαντράζ. Στα λατινικά scacco σημαίνει τετράγωνη εικόνα.

Αναφέρεται ότι το Ζατρίκιον διαχρονικά έχει υποστεί πλήθος από παραλλαγές και αλλαγές και άλλαξε πολλά ονόματα όπως Ζατρίκιον, Τσατουράνγκα, Τσατράνγκ, Σατράντζι και Σκάκι.

Δεν διαφωνεί όμως κανείς ότι το Τσατουράνγκα μετονομάστηκε σε Τσατράνγκ και στην συνέχεια σε Σατράντζι. Στην Ασία έχουμε Ελέφαντες και βεζίρηδες και στην Ευρώπη ευγενείς ,αξιωματικούς και βασίλισσες.

Μετά από 3 αιώνες το Ζατρίκιον έγινε άθυρμα για όλους και με την στήριξη των Εκκλησιών. Θα πρέπει να τονίζουμε ότι ισχυρός παίκτης Ζατρικίου ήταν και ο γνωστός μας Γκρέκο.

 

 

 

0 σχόλια

Τα στοιχεία σας είναι ασφαλή! Το email σας δεν δημοσιεύεται...
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά.

Ιστορίες για γέλια και για κλάματα

Αφηγείται ο Παναγιώτης Νικολόπουλος , προπονητής επί 25 χρόνια αφιλοκερδώς στα παιδικά τμήματα ποδοσφαίρου του Γυμναστικού Συλλόγου Καισαριανής ( πρώην Αετός ). Σάββατο πρωί και εμείς στο παιχνίδι του Γ.Σ.Καισαριανής με το Παγκράτι.Έρχεται ο πρόεδρος της ομάδας Ιωάννης Παναγιωταράς και μου λέει:"Ο διαιτητής είναι από τον ...

Διαβάστε περισσότερα

29 ΜΑΙΟΥ. Αγία Υπομονή, η αυτοκράτειρα που έγινε μοναχή και προστάτιδα των φτωχών

Η Αγία Υπομονή, κατά κόσμον Ελένη Δραγάση – Παλαιολόγου, ήταν κόρη του Σέρβου δεσπότη Κωνσταντίνου Δραγάση και σύζυγος του βυζαντινού αυτοκράτορα Μανουήλ Β’ Παλαιολόγου.Ως αυτοκράτειρα, επέδειξε συνέπεια, δικαιοσύνη και μεγάλη υπομονή. Με τον σύζυγο της προσπάθησαν να βρουν τρόπους σωτηρίας του Βυζαντίου καθώς και συμμάχους για ...

Διαβάστε περισσότερα

Λέσβος: Αρχαιολογική ανακάλυψη μίας ανθρώπινης τραγωδίας 28 αιώνων

Μία τραγωδία που συνέβη την εποχή του Ομήρου (750-700 π.Χ.) ήρθε στο φως σε σωστική ανασκαφή στο Ιππείο της Λέσβου. Το πτώμα μίας νεκρής γυναίκας (πιθανώς της αρχόντισσας του Ιππείου), η οποία πέθανε με βίαιο τρόπο, ανακαλύφθηκε σε τάφο εντός φρεατίου. Οι εργασίες, σύμφωνα με τον ...

Διαβάστε περισσότερα

Η αφρικανική σκόνη δεν είναι «αθώα»: Ποιες είναι οι επιπτώσεις στην υγεία

Το φαινόμενο μεταφοράς αφρικανικής σκόνης είναι γνωστό για την «εξωτική», συχνά κιτρινωπή, θολούρα που δημιουργεί στο περιβάλλον. Παρά ταύτα, έχει πολλές, αρκετά σοβαρές, επιπτώσεις που μεγάλο τμήμα του πληθυσμού αγνοεί. Σύμφωνα με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, το φαινόμενο της ερημικής – αφρικανικής σκόνης, που αναμένεται να ...

Διαβάστε περισσότερα

Τα αρώματα των αρχαίων Ελλήνων

Το πρώτο άρωμα, το «Ρόδο της Αφροδίτης», εμπνευσμένο από την επιβλητική μορφή και ανυπέρβλητη γοητεία της Θεάς που έγινε συνώνυμο της αιώνιας ομορφιάς, χάρισε μία μοναδική αισθητηριακή αναβίωση του αρχαίου κόσμου στο πλαίσιο της περιοδικής έκθεσης «Οι αμέτρητες όψεις του Ωραίου» του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου ...

Διαβάστε περισσότερα

Φασισμός και Εξωτερική Πολιτική-Του Γιάννη Χουλιάρα

Η παρούσα εργασία εστιάζει στο ζήτημα της σχέσης ανάμεσα στον φασισμό και την κρατική εξωτερική πολιτική, με σκοπό να συμπεραθεί το αν υπάρχει ή όχι κάποια γενική αρχή της εξωτερικής πολιτικής των φασιστικών καθεστώτων. Εξετάζονται συγκριτικά οι περιπτώσεις δύο κρατών της περιόδου του Μεσοπολέμου, του ...

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι λατρείας των Ελληνορθόδοξων της Ανατολ. Θράκης,πριν την μεγάλη Έξοδο

Ο Μιχάλης Ε. Πατέλης, είναι ένας σημαντικός συλλέκτης, που στα συρτάρια του συνωστίζονται, έγγραφα, φωτογραφίες, αντικείμενα και κάθε είδους πολύτιμο συλλεκτικό πετράδι της ιστορίας της Θράκης. Ο Πατέλης, άνθρωπος φιλότιμος, συνεισφέρει σε όσους πραγματοποιούν εκθέσεις για τη Θράκη ό,τι του ζητηθεί, ώστε να εκτίθενται κομμάτια ...

Διαβάστε περισσότερα

Η "ωραία Ελένη" της Επανάστασης του 21-Του Παντελή Στεφ.Αθανασιάδη

Στην Επανάσταση του 1821, υπήρξαν σημαντικές γυναίκες σύζυγοι, μάνες ή ερωμένες, που στήριζαν με τον τρόπο τους, ποικιλότροπα τους αγωνιστές. Συνηθίζουμε να λέμε, πως πίσω από κάθε σπουδαίο άνδρα, κρύβεται μια εξίσου σπουδαία γυναίκα. Και αυτό επαληθεύθηκε, κατά τη διάρκεια της Εθνεγερσίας. Μια τέτοια γυναίκα, ...

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλικός Αθανάσιος Ζαρείφης, που τον κήδεψαν με ελεημοσύνη-Του Παντελή Στεφ. Αθανασιάδη

Στη χώρα μας, συχνά απαντάται το φαινόμενο, άνθρωποι που πρόσφεραν τα πάντα για την πατρίδα, περιουσία και σωματική ακεραιότητα, να πεθαίνουν στη ψάθα πάμπτωχοι και αγνοημένοι, χωρίς καν η οικογένειά τους να έχει ακόμα και τα έξοδα κηδείας. Αυτό το φαινόμενο, ήταν έντονο μετά την ...

Διαβάστε περισσότερα

Ντοκουμέντο: Οι απώλειες Ελλήνων και Τούρκων στην Επανάσταση του 1821

Εν έτει 1973 ένας συνταξιούχος ρώτησε τους υπευθύνους του περιοδικού «Ιστορία» τα εξής: « Πόσοι αγωνισταί , κατά κατηγορίας ( αρχηγοί, οπλαρχηγοί, καπεταναίοι, απλοί στρατιώτες ) και πόσοι από τον άμαχο πληθυσμό σκοτώθηκαν, εξαφανίστηκαν αιχμαλωτίστηκαν πουλήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα κλπ σε όλη τη διάρκεια του αγώνος ...

Διαβάστε περισσότερα

Οι τελευταίες ώρες του Γέρου του Μοριά

Στις 13 Νοεμβρίου 1838 ο σχεδόν 70χρονος Κολοκοτρώνης μίλησε στην Πνύκα προς τους μαθητές του Γυμνασίου της πρωτεύουσας. Η κυβέρνηση, όταν έμαθε για τις προθέσεις του Γέρου, φοβήθηκε μήπως από τα λεγόμενά του ξεσηκωθεί ο κόσμος. Έστειλε λοιπόν ένα απόσπασμα χωροφυλακής για να τον εμποδίσει. ...

Διαβάστε περισσότερα

Η τραγική μοίρα των παιδιών του Αϊνστάιν

Όσο ριζοσπαστικές και καινοτόμες ήταν οι ιδέες και οι ανακαλύψεις του Άλμπερτ Αϊνστάιν τόσο επεισοδιακή και ασταθής ήταν η προσωπική του ζωή. Κατά γενική ομολογία, ήταν ένας άνθρωπος με ιδιοτροπίες και παραξενιές. Δυστυχώς, οι μεγαλύτεροι αποδέκτες της ιδιορρυθμίας του ήταν τα ίδια του τα ...

Διαβάστε περισσότερα

Η ωραία κοιμωμένη της Σικελίας. Μούμια δίχρονου κοριτσιού από το 1920, ανοιγοκλείνει τα μάτια της!

Στις κατακόμβες της Σικελίας υπάρχει ένα γυάλινο φέρετρο. Μέσα κείτεται το άψυχο σώμα ενός 2χρονου κοριτσιού, ονόματι Ροζαλία Λομπάρντο. Πέθανε σχεδόν έναν αιώνα πριν, το 1920, αλλά η αγγελική ομορφιά της δεν έχει αλλοιωθεί απ’ το χρόνο. Η ιστορία της είναι πολύ απλή. Το κοριτσάκι ...

Διαβάστε περισσότερα

Αμέλια Ερχαρτ: Βρέθηκε φιλμ που μπορεί να λύσει το μυστήριο της εξαφάνισης, 80 χρόνια μετά

Το κλειδί του μυστηρίου της εξαφάνισης της θρυλικής Αμερικανίδας αεροπόρου, Αμέλια Έρχαρτ, ίσως κρατά ένα φιλμ 16mm που εντοπίστηκε πρόσφατα. Η Έρχαρτ είχε ήδη γράψει ιστορία το 1932 όταν έγινε η πρώτη γυναίκα που διέσχισε μόνη της τον Ατλαντικό ωκεανό, αλλά πέντε χρόνια αργότερα, στις 2 ...

Διαβάστε περισσότερα

Βασίλισσα Άννα: H αληθινή ιστορία της εκκεντρικής βασίλισσας που ενέπνευσε τον Γιώργο Λάνθιμo

H τελευταία της Δυναστείας των Στιούαρτ, η Άννα Στιούαρτ, γεννήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου του 1665. Ήταν η μικρότερη κόρη της Άννας Χάιντ και του Ιακώβου Δούκα του Γιορκ, (του δεύτερου γιου, ενός αμφιλεγόμενου βασιλιά), και, υπό κανονικές συνθήκες, δεν θα γινόταν ποτέ βασίλισσα. Από ένα παράδοξο ...

Διαβάστε περισσότερα

Μάικλ Ροκφέλερ. Ο γόνος της ζάπλουτης οικογένειας που τον έφαγαν ιθαγενείς κανίβαλοι για εκδίκηση

Στις 19 Νοεμβρίου του 1961, ο γιος και κληρονόμος της τεράστιας περιουσίας των Νεοϋορκέζων Ροκφέλερ, Μάικλ, κρεμόταν από ένα αναποδογυρισμένο καταμαράν στα ανοιχτά της Νέας Γουινέας. Μαζί του ήταν ο Ολλανδός ανθρωπολόγος, Ρενέ Γουάσνικ. Οι δύο άντρες είχαν περάσει τη νύχτα μεσοπέλαγα, περιμένοντας βοήθεια.Η εξαφάνιση ...

Διαβάστε περισσότερα

Μάργκαρετ Κάμπελ –H «βρώμικη δούκισσα» με τους 88 εραστές

Έγινε γνωστή ως η «βρώμικη δούκισσα» με τον σύζυγό της να την κατηγορεί πως είχε κοιμηθεί με 88 άνδρες, συμπεριλαμβανομένων πολιτικών και μελών της βασιλικής οικογένειας. Ο λόγος για την Μάργκαρετ Κάμπελ, δούκισσα του Αργκίλ. Φορώντας τίποτε άλλο παρά μόνο ένα μαργαριταρένιο κολιέ, η δούκισσα πόζαρε ...

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενο της θεατρικής οικογένειας Κοτοπούλη, που είναι μοναδικό στον κόσμο.

Μάνα, πατέρας, αδέρφια, παιδιά, ανιψιά, εγγόνια ασχολήθηκαν με το θέατρο.Το 1913 ο σημαντικός θεατράνθρωπος Νικόλαος Λάσκαρης έγραφε στις τακτικές θεατρικές σελίδες του για «Τα Κοτοπουλάκια», επισημαίνοντας πως όσο και αν αναδιφήσει κανείς στα θεατρικά χρονικά όλου του κόσμου, ίσως να μη συναντήσει το φαινόμενο της ...

Διαβάστε περισσότερα

Μέγας Αλέξανδρος: Λύθηκε το μυστήριο για το αίτιο του θανάτου του

Μια νέα θεωρία εξηγεί τα αίτια του θανάτου του Μακεδόνα βασιλιά και υποστηρίζει ότι πρέπει να ξαναγραφτεί η ιστορίαΠολλές θεωρίες έχουν προταθεί για τα αίτια του θανάτου του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Κατά καιρούς ενοχοποιήθηκαν οι συμπολεμιστές του, ο αλκοολισμός, ο προσωπικός του γιατρός, διάφορες ασθένειες, όπως ...

Διαβάστε περισσότερα

Ποιος σκότωσε την Ελένη Παπαδάκη

Ήταν ίσως η πιο χαρισματική ηθοποιός της ελληνικής σκηνής στα χρόνια ανάμεσα στους δύο μεγάλους πολέμους. Ο Γρηγόρης Ξενόπουλος την είχε χαρακτηρίσει ''αδιαμφισβήτητη διάδοχο της Κοτοπούλη''. «Μόνο όποιος είδε την Ελένη να ''κρεάρει'' ένα ρόλο είναι σε θέση να μαρτυρήσει τι ακριβώς σημαίνει τούτο...» έγραφε ...

Διαβάστε περισσότερα

Κυβέλη, η μεγάλη ηθοποιός που παντρεύτηκε τον Γεώργιο Παπανδρέου -Το άδοξο τέλος

Ο νεανικός και φλογερός έρωτας του Γεωργίου Παπανδρέου για τη Σοφία Μινέικο οδήγησε σε γάμο. Ο καρπός του έρωτά τους ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου. Όμως, δεν έμελλε να κρατήσει πολύ. Το 1920, μόλις έναν χρόνο μετά τη γέννηση του παιδιού του, ο ανερχόμενος αστέρας της ...

Διαβάστε περισσότερα

1945:Τα πρώτα βήματα ανασυγκρότησης του κράτους στο μακρινό Διδυμότειχο-Του Παντελή Στεφ. Αθανασιάδη

Το Διδυμότειχο, ήταν η πρώτη πόλη που απελευθερώθηκε από τους Γερμανούς πολύ νωρίς στις 29 Αυγούστου 1944, με μάχη που έδωσαν οι αντιστασιακές δυνάμεις του ΕΛΑΣ. Διαδοχικά απελευθερώθηκαν οι υπόλοιπες πόλεις του νομού Έβρου, αλλά και των άλλων νομών της Θράκης (ειδικά της Ροδόπης και ...

Διαβάστε περισσότερα

Να σας τα πούμε?-Του νομικού Α.Αργυρού

Τότε που λέγαμε εμείς τα κάλαντα – Ωραίες αναμνήσεις για τους λίγο μεγαλύτερουςΤότε που λέγαμε με τον φίλο μου τον Θανάση, τα κάλαντα ΣΠΑΡΤΙΑ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ Παραμονή Χριστουγέννων. Τα κάλαντα είναι, ίσως, μια από τις πιο γλυκές αναμνήσεις των παιδικών μας χρόνων γιατί εκτός του γεγονότος ότι αποτελούν ...

Διαβάστε περισσότερα