Η δικτατορία με τα μάτια των ΗΠΑ- Μία αποκαλυπτική συνέντευξη...-Του Μιχάλη Κανιμά

TIME-DOC
16 Νοεμβρίου 2019 23:14:00

Πολλά έχουν ειπωθεί για τις σχέσεις των ΗΠΑ με το καθεστώς των συνταγματαρχών . Ανάμεσα σ’αυτά και το ότι το πραξικόπημα ήταν αμερικανικής εμπνεύσεως με απώτερο στόχο την προώθηση θεμάτων, όπως το Κυπριακό, που οι δημοκρατικές κυβερνήσεις δεν ήθελαν να διευθετήσουν.

Πολλοί κατηγορούν ακόμη τις ΗΠΑ ότι στήριξαν το καθεστώς και πως χωρίς τη θέληση τους, οι στρατιωτικοί ήταν αδύνατον να παραμείνουν στην εξουσία. Το 2007 , 40 ολόκληρα χρόνια από την επιβολή της δικτατορίας , ο τότε πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα Φίλπ Τάλμποτ μίλησε στην ομογενειακή εφημερίδα της Νέας Υόρκης Εθνικός Κήρυξ για τα γεγονότα εκείνης της ταραχώδους εποχής.

Ο Τάλμποτ που έμεινε στην Ελλάδα από το 1965 μέχρι το 1969 , γράφει την ιστορία της δικτατορίας με το μάτι της αμερικανικής πλευράς, επιβεβαιώνοντας πολλά από αυτά που ήδη ξέραμε και αποκαλύπτοντας πτυχές που αγνοούσαμε ...

«Εθνικός Κήρυκας»: Κύριε πρέσβη, υπηρετήσατε στην Ελλάδα σε μία κρίσιμη περίοδο της Ιστορίας της χώρας, από το 1965 έως το 1969. Σαράντα χρόνια μετά το πραξικόπημα, θα μπορούσατε να μας πείτε μερικούς κρίσιμους παράγοντες που συνέβαλαν στην εγκαθίδρυση δικτατορίας στην Ελλάδα;

Φίλιπ Τάλμποτ: Οταν πήγα στην Ελλάδα, είχε αναλάβει ο κ. Στέφανος Στεφανόπουλος. Ακολούθησε ο Ιωάννης Παρασκευόπουλος. Οσο καιρό ήμουν στην Ελλάδα, ποτέ δεν είχα την ευκαιρία να συνεργαστώ με μία κυβέρνηση, η οποία είχε εκλεγεί από την πλειοψηφία των ψηφοφόρων. Αυτό ήταν μετά το Γεώργιο Παπανδρέου φυσικά. Ετσι η κατάσταση όταν πήγα ήταν πολύ αβέβαιη, με πολλούς υποψηφίους και πολλούς ανθρώπους που πίστευαν ότι θα ήταν οι καλύτεροι πρωθυπουργοί εάν λάμβαναν υποστήριξη.

Ξεκάθαρα εκείνη την περίοδο, ο Ανδρέας Παπανδρέου εξελισσόταν σε πολιτική φυσιογνωμία. Ενας πρώην Αμερικανός ασκούσε αυστηρή κριτική στις Ηνωμένες Πολιτείες. Θυμάμαι μία ημέρα που πήγα να συναντήσω τον πατέρα του και του είπα ότι ο Ανδρέας έκανε σχόλια που δεν βοηθούσαν καθόλου τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις.

Η αβεβαιότητα ήταν ακόμη μεγαλύτερη με το ξεκίνημα των εκλογών. Υπήρχε μία αίσθηση ότι οι εκλογές ήταν αναγκαίες και βεβαίως φαινόταν σωστό να γίνουν. Αλλά το κατεστημένο -όποιο κι αν ήταν αυτό- ήταν πολύ ανήσυχο απέναντι στην προοπτική ανάληψης της εξουσίας από τον Ανδρέα. Ως σοσιαλιστής που εθεωρείτο ότι είχε διασυνδέσεις με την ελληνική κοινότητα της Ανατολικής Ευρώπης, φαινόταν ως πρόκληση απέναντι σε όλους εκείνους που ήταν ηγέτες της Ελλάδας τις προηγούμενες δεκαετίες. Η Ελλάδα είχε κάνει μεγάλη πρόοδο μετά τον εμφύλιο πόλεμο και οι άνθρωποι που ήταν υπεύθυνοι γι’ αυτόν πίστευαν ότι είχαν επενδύσει στο μέλλον της Ελλάδας, κάτι με το οποίο εκείνος διαφωνούσε.

Είχαμε ακούσει φήμες ότι υπήρχε ανησυχία στο στράτευμα πριν από αυτό. Η πολιτική ζωή της χώρα ήταν ταραχώδης. Ηταν τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες επανατοποθετούνταν στην Ευρώπη. Για ένα μικρό διάστημα οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστήριξαν ευρωπαϊκά καθεστώτα, όπως το Γκάσπαρι στην Ιταλία, και αυτό στη Γερμανία, με στόχο τη σταθερότητα. Στη συνέχεια οι ΗΠΑ έλεγαν σε αυτές τις κυβερνήσεις ότι είχε έρθει η ώρα να σταθούν στα δικά τους πόδια. Αυτό ήταν το μήνυμα και προς την Ελλάδα.

Οι Ελληνες ένιωθαν πολύ εξαρτημένοι από τους Βρετανούς μέχρι την κατάρρευση της βρετανικής αυτοκρατορίας μετά τον πόλεμο και το Δόγμα Τρούμαν. Τότε ένιωσαν ότι χρειάζονταν την υποστήριξη των ΗΠΑ. Αυτό ήταν κάτι που οι ΗΠΑ επιθυμούσαν να πράττουν ευρέως, αλλά δεν ήθελαν να ενισχύσουν κάποιο συγκεκριμένο πρόσωπο για τη θέση του πρωθυπουργού. Οταν έγιναν οι εκλογές οι ΗΠΑ θεώρησαν ότι θα ήταν υγιείς αν εκλεγόταν κυβέρνηση πλειοψηφίας. Θα αντιμετωπίζαμε το αποτέλεσμα των εκλογών στη συνέχεια.

Αναφέραμε τις αναταραχές στην πολιτική ζωή της Ελλάδας και από το χειμώνα του 1966 μέχρι τις αρχές της άνοιξης του 1967 έφθασαν σε εμάς φήμες ότι υπήρχαν ομάδες μέσα στο στράτευμα που επιθυμούσαν να αναλάβουν την εξουσία. Αυτό προβλημάτισε τις ΗΠΑ και κατόπιν εντολών μίλησα με τον βασιλιά και ξεκαθάρισα ότι οι ΗΠΑ θεωρούν πως θα ήταν φρικτό μία χώρα του ΝΑΤΟ να περιέλθει υπό καθεστώς στρατιωτικής δικτατορίας.

Ηταν εκείνη η εποχή που υπήρχε μεγάλη αναστάτωση με την Τουρκία και ο νέος βασιλιάς επεσκέφθη τη στρατιωτική ηγεσία και όταν επέστρεψε μου είπε ότι είχε λάβει διαβεβαιώσεις από τους στρατηγούς ότι δεν θα γινόταν πραξικόπημα πριν από τις εκλογές. Αυτό άφηνε ανοικτό το ερώτημα σχετικά με το τι θα γινόταν μετά από τις εκλογές (γέλια).

Ακούσαμε ότι υπήρχε μία ομάδα αξιωματικών που έδειχνε ότι θα αποπειραθεί να προχωρήσει σε πραξικόπημα κατά τη διάρκεια της πρώτης εβδομάδας του Απριλίου. Δεν ξέραμε ποιοι πραγματικά ήταν, αλλά ότι ήταν συνταγματάρχες. Δεν ήταν οι στρατηγοί. Αυτό μας ανησύχησε, αλλά η ημερομηνία που μας έδωσε μία από τις πηγές μας ήταν στις αρχές Απριλίου. Φυσικά παρακολουθήσαμε την κατάσταση πολύ προσεκτικά, αλλά η ημέρα αυτή ήρθε και παρήλθε χωρίς να συμβεί τίποτα.

«Ε.Κ.»: Ενημερώσατε τον βασιλιά για τους συνταγματάρχες;

Φίλιπ Τάλμποτ: Μιλήσαμε γι’ αυτό. Ηταν λεπτή η θέση μου να ενημερώσω το βασιλιά για το στράτευμά του οπότε έπρεπε να ήμουν πολύ προσεκτικός. Νομίζω πως υποθέσαμε ότι αν είχαμε εμείς ακούσει αυτή τη φήμη, θα την είχε ακούσει και αυτός. Δεν ήταν κάτι που θα τον εξέπληττε.

Στις 21 Απριλίου, περίπου στις 3 π.μ., έλαβα ένα τηλεφώνημα από το φρουρό της πύλης ότι ο ανιψιός του πρωθυπουργού...

«Ε.Κ.»: Του Κανελόπουλου.

Φίλιπ Τάλμποτ: Ναι. Οτι βρισκόταν στην πύλη και ήθελε να με δει αυτοπροσώπως. Οπότε τους είπα να τον οδηγήσουν στη βιβλιοθήκη και θα κατέβαινα. Μου είπε ότι ο θείος του είχε ανατραπεί από μία ομάδα ανδρών ντυμένων με στρατιωτικά. Χτύπησαν την πόρτα και στο τέλος έσπασαν την κλειδαριά και έτσι εισήλθαν. Είπα «ας τηλεφωνήσουμε στην πρεσβεία να δούμε τι συμβαίνει». Προσπάθησα να τηλεφωνήσω αλλά η γραμμή ήταν νεκρή. Ετσι πήγαμε με το αμάξι στην πρεσβεία. Εστειλα ειδοποίηση στην Ουάσιγκτον με όλα όσα ήξερα μέχρι στιγμής. Είπα στον ανιψιό: «Κοίταξε, δεν ξέρω τι συμβαίνει. Εσύ θα οδηγήσεις το αυτοκίνητό σου και θα σε ακολουθήσω με το υπηρεσιακό. Αν βρούμε στο δρόμο στρατιωτικούς ή οτιδήποτε άλλο θα κάνω το γύρο και θα επιστρέψω».

Πήγαμε να δούμε τη θεία του. Δεν ήξερε αν ήταν στρατιωτικοί ή κομμουνιστές που φορούσαν στρατιωτικές στολές. Δεν ήξερε πού ήταν ο σύζυγός της, τον οποίο είχαν πάρει μαζί τους. Είχαν πει: «Ο βασιλιάς θέλει να σας δει άμεσα» κι εκείνος είχε απαντήσει: «Αν θέλει να με δει μπορεί να μου τηλεφωνήσει και θα έρθω». Κι εκείνοι είπαν τότε: «Οχι, θέλει να σας δει».

Αυτά ήταν όσα γνωρίζαμε μέχρι στιγμής. Δεν ήξερα πώς να ειδοποιήσω το προσωπικό της πρεσβείας, καθώς οι περισσότεροι έμεναν στο Ψυχικό. Ημουν στην πρεσβεία με έναν φρουρό πεζοναύτη και έναν υπάλληλο του τομέα επικοινωνίας. Μέσω του τελευταίου μπορούσα να στέλνω ειδοποιήσεις στην Ουάσιγκτον. Μετά από δύο ή τρεις ώρες κάποιοι από το προσωπικό της πρεσβείας άρχισαν να καταφθάνουν και ήθελα να γνωρίζω πώς το είχαν μάθει. Ο αξιωματούχος του ελληνικού γραφείου στην Ουάσιγκτον ήταν κάποιος που βρισκόταν στην πρεσβεία στην Αθήνα μέχρι πρόσφατα. Είχε τον κατάλογο με τα τηλέφωνα της πρεσβείας στην Αθήνα, την οποία προσπάθησε να καλέσει. Οταν δεν μπορούσε να πιάσει γραμμή, ήταν αρκετά έξυπνος ώστε να σκεφθεί να τηλεφωνήσει στα προάστια, καθώς ήταν πιθανόν να είχαν μπλοκάρει το κεντρικό τηλεφωνικό κέντρο αλλά όχι τα άλλα. Ετσι από την Ουάσιγκτον μπορούσε να ειδοποιήσει άτομα που δεν μπορούσα εγώ.

Ηρθε το πρωί και τα στρατεύματα ήταν στην πόλη. Υπήρχε μία ομάδα του Πενταγώνου που είχε επισκεφθεί την Αθήνα και υπήρχαν στρατεύματα μπροστά από το «Χίλτον» όπου διέμεναν. Εστειλαν κάποιον από το προσωπικό του ξενοδοχείου να μεταφέρει ένα σημείωμα στην πρεσβεία. Ελεγε ότι επρόκειτο να αναχωρήσουν σε τρεις ώρες και δεν ήξεραν τι να κάνουν.

Μου πήρε όλη αυτή την ημέρα για να μάθω ποιος εμπλεκόταν στο πραξικόπημα και τι συνέβαινε. Οι στρατιωτικοί μας ακόλουθοι πήγαν στο ελληνικό Πεντάγωνο για να εξακριβώσουν τι συνέβαινε. Διαπίστωσαν ότι ο βασιλιάς ήταν όντως στο Πεντάγωνο και βρισκόταν εκεί σχεδόν όλη τη νύχτα. Προσπαθούσα να επικοινωνήσω μαζί του ανεπιτυχώς. Ο Ελληνας Πρωθυπουργός ήταν ανενεργός, έτσι δεν είχαμε καμία πρόσβαση και επαφές. Οι ακόλουθοί μας τελικά αναγνώρισαν δύο στρατιωτικούς που εμπλέκονταν. Τα ονόματά τους συνέπιπταν με εκείνων για τους οποίους υπήρχαν οι φήμες.

Ηταν απόγευμα όταν τελικά κατάφερα να επικοινωνήσω τηλεφωνικώς με το βασιλιά και να τον ρωτήσω αν μπορώ να τον δω. Ηταν θυμωμένος και ταραγμένος. Είπε ότι το έκαναν αυτό χωρίς την έγκριση και τη συγκατάθεσή του και δεν θα έπρεπε να συμβαίνει αυτό. Δεν έδειχνε να γνωρίζει αυτούς τους αξιωματούχους. Ελεγε επίσης ότι από το απόγευμα είχαν πάρει τον έλεγχο και αποφάσισε ότι, προκειμένου η Ελλάδα να συνεχίσει, θα πρέπει να τους ορκίσουμε υπουργούς. Η πρώτη του ιδέα ήταν να τους καλέσει στο παλάτι και είπε «Επρόκειτο να τους πυροβολήσω», αλλά ήρθαν με τανκς. Δεν τους πυροβόλησε, τους όρκισε. Ως επικεφαλής του κράτους, τους όρκισε και έγιναν επίσημη κυβέρνηση. Εθλίβην από την εξέλιξη αυτή. Ανέφερα όλα αυτά στην Ουάσιγκτον.

«Ε.Κ.»: Τι θα έπρεπε να κάνει ο βασιλιάς σε αυτό το σημείο; Να αρνηθεί να τους ορκίσει;

Φίλιπ Τάλμποτ: Αυτή είναι μία ερώτηση που δεν νομίζω ότι κάποιος έχει πραγματικά απαντήσει πειστικά. Ακόμα και αν δεν τους είχε ορκίσει, θα είχαν πάρει την εξουσία. Πιθανόν θα εξεδίωκαν αμέσως τη βασιλική οικογένεια, οπότε δεν νομίζω ότι το γεγονός πως τους όρκισε έκανε κάποια διαφορά. Από την άλλη πλευρά υπήρξαν συνέπειες μερικές από τις οποίες δεν ήταν κακές.

Οι άνθρωποί μου τελικά κατάφεραν να έρθουν σε επαφή με τους συνταγματάρχες που ήθελαν να με δουν. Ηταν τα μεσάνυχτα της πρώτης νύχτας. Για πρώτη φορά συνάντησα τον Παπαδόπουλο.

«Ε.Κ.»: Πού έγινε αυτό;

Φίλιπ Τάλμποτ: Ηταν μια στρατιωτική τοποθεσία. Δεν νομίζω ότι ήταν το Πεντάγωνο. Εξέφρασαν ανοικτά την υποστήριξή τους στο ΝΑΤΟ και στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ελεγαν ότι ενεργούσαν για να σώσουν την Ελλάδα, καθώς ο Ανδρέας Παπανδρέου θα ήταν καταστροφή. Πραγματικά δεν άκουσαν όταν τους είπα πόσο ανέλπιδο το θεωρούσα αυτό και ότι η Ουάσιγκτον ήταν πολύ, πολύ δυσαρεστημένη.

«Ε.Κ.»: Ο Πατακός μας έδωσε μία συνέντευξη πριν δύο ημέρες.

Φίλιπ Τάλμποτ: Σας έδωσε; Πού βρίσκεται;

«Ε.Κ.»: Βρίσκεται στην Αθήνα. Η πνευματική του κατάσταση είναι καλή. Σε αυτή τη συνέντευξη είπε ότι «επισκεφθήκαμε τον Αμερικανό πρέσβη στην Αθήνα το πρωί της 21ης Απριλίου, ο οποίος με ρώτησε ‘Ποιοι είστε’ και απαντήσαμε ‘Είμαστε Ελληνες αξιωματικοί’». Θυμάστε κάτι τέτοιο;

Φίλιπ Τάλμποτ: Το πρωί. Νομίζω εννοούσε μετά τα μεσάνυχτα.

«Ε.Κ.»: Φαίνονταν ενοχλημένοι όταν τους αναφέρατε ότι ήσασταν δυσαρεστημένος με αυτό που έκαναν;

Φίλιπ Τάλμποτ: Μπορεί να ήταν ανήσυχοι αλλά επίσης ήταν αποφασισμένοι και ήταν σε αυτή την ψυχολογική κατάσταση να διακινδυνεύσουν τα πάντα. Οπότε δεν επρόκειτο να πουν ότι έκαναν λάθος.

«Ε.Κ.»: Σε ένα από τα εμπιστευτικά έγγραφα που έχουμε, εμφανίζεστε να δηλώνετε ότι η επιστροφή του βασιλιά δεν ήταν υψηλής προτεραιότητας για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ηταν ένα έγγραφο που απεστάλη στον κ. Μπατλ (υφυπουργό των Εξωτερικών). Αναλογιζόμενοι ότι η πρεσβεία και το Παλάτι συνεργάζονταν πολύ στενά, αποτελεί κατά κάποιον τρόπο έκπληξη ότι δεν ενδιαφερόσασταν για την επιστροφή του βασιλιά.

Φίλιπ Τάλμποτ: Πριν φτάσουμε στο Δεκέμβριο, υπήρχε κάτι άλλο. Ο Πόλεμος των Εξι Ημερών ξεκίνησε τον Ιούνιο. Από την 21η Απριλίου έως τον Πόλεμο των Εξι Ημερών, η θέση μας ήταν να είμαστε τυπικοί και να τηρούμε αποστάσεις. Μετά από αυτή τη συνάντηση με τους στρατιωτικούς, δεν τους ξαναείδα κατά τη διάρκεια όλων αυτών των εβδομάδων. Είχαμε χαμηλού επιπέδου επαφές στην πρεσβεία προκειμένου να εξακριβώνουμε τι συνέβαινε, αλλά εκδηλώναμε την αμερικανική δυσαρέσκεια για ό,τι συνέβαινε. Μετά ήρθε ο Πόλεμος των έξι Ημερών. Τη νύχτα που ξεκίνησε, έλαβα ένα μήνυμα από την Ουάσιγκτον ότι πολλοί Αμερικανοί από τη Μέση Ανατολή είχαν μεταφερθεί στην Αθήνα.

«Ε.Κ.»: 4.000 άτομα.

Φίλιπ Τάλμποτ: Ενώ προσπαθούσα ακόμη να αποφασίσω τι θα κάνω με αυτό, ο Πατακός μου τηλεφώνησε. Είπε ότι άκουσε γι’ αυτό και ότι ήθελε να γνωρίζω πώς θα παρέχονταν όλες οι διευκολύνεις στους Αμερικανούς για να έρθουν. Θα έρχονταν χωρίς βίζες ή χωρίς τυπικές διαδικασίες, είτε με πλοία είτε αεροπορικώς και η κυβέρνηση θα τους βοηθούσε ώστε να βρεθεί χώρος σε ξενοδοχεία. Φυσικά αυτό δεν ήταν πολύ δύσκολο, καθώς ο τουρισμός είχε εξαφανιστεί.

Αυτές οι χιλιάδες άνθρωποι ήρθαν και ο Πατακός τήρησε το λόγο του. Εισήλθαν χωρίς κανένα πρόβλημα. Μπορούσαμε επίσης να τους μεταφέρουμε σε διαφορετικά μέρη κι έτσι διευκόλυναν με πολλούς τρόπους την άφιξη και τη φροντίδα αυτών των ανθρώπων. Συνεπώς καθίσταται ελαφρώς δύσκολο να είμαστε τόσο τυπικοί μαζί τους όσο πριν. Επιπλέον, όλη η υπόθεση της Μέσης Ανατολής ήταν σημαντική και προκαλούσε προβλήματα κι εμείς δεν επιθυμούσαμε να κάνουμε τη σχέση μας με την Ελλάδα ακόμη δυσκολότερη.

Μετά τον Πόλεμο των Εξι Ημερών, περάσαμε διάφορες φάσεις, όχι τις πλέον ψυχρές, αλλά ούτε τυπικές. Αρχίσαμε να συνεργαζόμαστε μαζί τους. Εκείνη την εποχή ήταν ξεκάθαρο ότι δεν υπήρχε πραγματική εναλλακτική λύση για την ανάληψη της διακυβέρνησης της χώρας.

«Ε.Κ.»: Ο Παπαδόπουλος είπε πολλές φορές ότι του ζητήσατε να επιτρέψει τη χρήση των στρατιωτικών εγκαταστάσεων κατά τη διάρκεια του Πολέμου των Εξι Ημερών και αρνήθηκε. Ηταν, λέει, πολύ υπερήφανος που είπε όχι στους Αμερικανούς.

Φίλιπ Τάλμποτ: Πιθανόν να μιλούσε με τον στρατιωτικό επικεφαλής, ο οποίος μάλλον δεν το ανέφερε αυτό. Κυρίως ενδιαφερόμασταν για το τι θα κάνουμε. Δεν είχαμε κάποια επιχειρησιακά σχέδια. Είναι πιθανόν να ήταν σε χαμηλό επίπεδο και δεν έφθασε μέχρι εμένα.

«Ε.Κ.»: Αρα ο Παπαδόπουλος μιλούσε και σε εσάς και με τους στρατιωτικούς απευθείας;

Φίλιπ Τάλμποτ: Ναι. Ο Στρατός μας προσπαθούσε να εξακριβώσει τι συνέβαινε με τον ελληνικό στρατό, οπότε είχαμε επαφές μεταξύ των δύο Στρατών.

«Ε.Κ.»: Μπορούμε να μιλήσουμε για τα γεγονότα του Δεκεμβρίου;

Φίλιπ Τάλμποτ: Ενα σημείο πριν φθάσουμε εκεί. Υπήρχαν δύο επεισόδια με την Τουρκία το φθινόπωρο. Τότε, οι στρατιωτικοί είχαν τοποθετήσει τον Πιπινέλη ως υπουργό εξωτερικών. Ο Πιπινέλης αντιλαμβανόταν τα ζητήματα που είχαν προκύψει και που ως επακόλουθο είχαν την παρέμβαση του Βανς. (Ειδικού απεσταλμένου του προέδρου Τζόνσον, αργότερα υπουργού των Εξωτερικών στην κυβέρνηση Κάρτερ). Για σχεδόν δύο εβδομάδες ο Βανς θα βρισκόταν κάθε μέρα στην Αγκυρα, την Αθήνα και μερικές φορές της Λευκωσία. Ηταν ο Πιπινέλης που έκανε τους Ελληνες στρατιωτικούς να συμφωνήσουν σε»αυτό που στη συνέχεια έγινε η βάση για μία λύση.

«Ε.Κ.»: Αναφέρεστε στη συμφωνία που επετεύχθη στον Εβρο ανάμεσα στον Παπαδόπουλο και τους Τούρκους; Μέρος αυτής αφορούσε την απόσυρση των ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων από την Κύπρο. Θυμάστε τα ζητήματα που οι Τούρκοι θεώρησαν τόσο σημαντικά ώστε να είναι έτοιμοι να κηρύξουν πόλεμο κατά της Ελλάδας;

Φίλιπ Τάλμποτ: Το θέμα ποιος είχε δικαιώματα στη θάλασσα απασχολούσε πολύ και οι Ελληνες φοβούνταν ότι οι Τούρκοι μπορεί να προσπαθούσαν να καταλάβουν μερικά νησιά. Οι τελευταίοι πραγματοποιούσαν αεροπορικές ασκήσεις πάνω από τα νησιά που προβλημάτιζαν πολύ τους Ελληνες, οι οποίοι σκεφτόντουσαν ότι οι Τούρκοι επρόκειτο να καταλάβουν την Κύπρο, οπότε υπήρχε μεγάλη ένταση. Ο Σάιρους Βανς ήταν ο πρώτος από τους διπλωμάτες που εγκαινίασε την διπλωματία του πήγαινε-έλα. Ο Πιπινέλης και ο Παπαδόπουλος, μερικές φορές και ο Πατακός, συναντιόνταν με τον Βανς όσο βρισκόταν στην Αθήνα. Ο τελευταίος θα βρισκόταν στην Αθήνα αργά το απόγευμα πετώντας είτε από την Αγκυρα είτε από τη Λευκωσία. Θα ενημέρωνε για τις συνομιλίες στην Τουρκία όπου είχε βρεθεί για πρωινό και μεσημεριανό καθώς και στη Λευκωσία, αν είχε πάει εκείνη την ημέρα. Αυτό θα έπαιρνε ένα δίωρο, μετά θα κοιμόταν για 3 ώρες και θα αναχωρούσε για την Αγκυρα.

Συνεργαζόμασταν με το στρατιωτικό καθεστώς για να αποφύγουμε έναν ελληνοτουρκικό πόλεμο, ανάμεσα σε δύο χώρες του ΝΑΤΟ. Αυτό σημαίνει ότι συνεργαζόμασταν με τον Πιπινέλη, τους συνταγματάρχες και τον βασιλιά.

«Ε.Κ.»: Ο Βανς έβλεπε και τον βασιλιά;

Φίλιπ Τάλμποτ: Φυσικά. Ας μιλήσουμε τώρα για τα γεγονότα του Δεκεμβρίου (το αντιπραξικόπημα του Κωνσταντίνου κατά των Συνταγματαρχών). Προσκληθήκαμε σε δείπνο από κάποιον από το Παλάτι, όπου εκείνος και η βασίλισσα εμφανίστηκαν αργά. Η σύζυγός μου αντελήφθη ότι καθόντουσαν σε έναν καναπέ και κρατούσαν τα χέρια τους. Δεν είχαμε ξαναδεί τέτοια συμπεριφορά δημοσίως ξανά. Οταν φεύγαμε μετά τα μεσάνυχτα, είπα καληνύχτα στον βασιλιά και μου ζήτησε να πάω στο Τατόι στις 8 π.μ. Είπα «φυσικά». Το πρωί, η γυναίκα μου χρειαζόταν το υπηρεσιακό αμάξι της πρεσβείας, οπότε πήρα το ιδιωτικής χρήσεως αμάξι για να πάω στο Τατόι. Μου είπε ότι 10 λεπτά αφού έφευγα θα πετούσε στη Βόρειο Ελλάδα για να πάρει τον έλεγχο του Στρατού και θα επέστρεφε για να αναλάβει την κυβέρνηση. Οδηγούσα προς την πρεσβεία και σκεφτόμουν τι επρόκειτο να συμβεί. Μόλις επέστρεψα στην πρεσβεία έλαβα ένα τηλεφώνημα από το γραφείο του Παπαδόπουλου με το οποίο μου ζητούσε να τον επισκεφθώ. Οταν πήγα εκεί με ρώτησε πού πήγε ο βασιλιάς και του είπα «ειλικρινά δεν γνωρίζω».

«Ε.Κ.»: Δεν γνώριζε η πρεσβεία τι προετοίμαζε βασιλιάς πριν πάτε στο Τατόι; Δεν είχατε ιδέα για το αντιπραξικόπημα;

Φίλιπ Τάλμποτ: Δεν γνωρίζαμε τίποτα. Θα ήταν μείζον θέμα αν το γνωρίζαμε. Το είχε προφανώς σχεδιάσει και αναλογιζόμενος το παρελθόν, ήμουν σίγουρος ότι όταν έκανε το ταξίδι μίλησε στους στρατηγούς.

«Ε.Κ.»: Και εκείνοι μίλησαν στον Παπαδόπουλο γι’ αυτό;

Φίλιπ Τάλμποτ: Ακόμα και αν το γνώριζε από πριν, ο Παπαδόπουλος ήλεγχε τους συνταγματάρχες και με ένα τηλεφώνημα θα μπορούσαν να το είχαν αναχαιτίσει. Προφανώς υπήρχαν επίσημα στρατιωτικά σχέδια για στρατιωτικό πραξικόπημα πολύ καιρό πριν.

«Ε.Κ.»: Ποιες ήταν οι σχέσεις της πρεσβείας υπό την εποπτεία σας με τον Ανδρέα Παπανδρέου; Είχατε επαφές; Τον γνωρίζατε;

Φίλιπ Τάλμποτ: Τον γνώριζα. Τον είχα δει όταν ήρθε με τον πατέρα του στην Ουάσιγκτον το 1964. Τους ήξερα και τους δύο. Στην πρεσβεία διατήρησα επαφές με τον πατέρα ο οποίος ήταν ηγέτης κόμματος και εκπροσωπούσε μία παράταξη. Οπότε τον επισκεπτόμουν ανά διαστήματα. Αποφασίσαμε»ότι ο αναπληρωτής επικεφαλής της πρεσβείας θα διατηρούσε επικοινωνία με τον Ανδρέα. Ηταν ένα θέμα κατά πόσον ο πρέσβης θα έπρεπε να διατηρεί επαφές με τον Ανδρέα, ο οποίος δεν είχε επίσημη θέση.

«Ε.Κ.»: Φυσικά, χρόνια μετά έγινε πρωθυπουργός της Ελλάδας δύο φορές. Εκείνη την εποχή αντιμετωπίζατε με σκεπτικισμό και φόβο το ενδεχόμενο να γίνει πρωθυπουργός.

Φίλιπ Τάλμποτ: Με σκεπτικισμό, ναι. Εκείνη την εποχή ένιωθα ότι ήταν πιο σημαντικό να γίνουν εκλογές και, ακόμα και αν τις κέρδιζε ο Ανδρέας, θα συνεργαζόμασταν μαζί του. Εχω δει άλλες χώρες, όπου υπάρχουν άνθρωποι που αντιδρούν και παίρνουν την εξουσία και μόλις συμβεί αυτό, γίνονται κατά κάποιο τρόπο πιο ρεαλιστικοί στην πολιτική τους. Συνεπώς η ιδέα του Ανδρέα ως πιθανού πρωθυπουργού δεν με ενοχλούσε τόσο όσο κάποιων άλλων, παρόλο που γνώριζα ότι πολιτικά ήταν αντι-αμερικανός. Προσπάθησε να αποποιηθεί το αμερικανικό παρελθόν του. Υπήρξε Αμερικανός πολίτης και οικονομολόγος σε αμερικανικά Πανεπιστήμια. Ηταν ενδιαφέρον καθώς ο Καραμανλής τον είχε φέρει πίσω για να αναλάβει οικονομικός του σύμβουλος.

«Ε.Κ.»: Σαν μία χάρη προς τον πατέρα του. Μετά την ανάληψη της εξουσίας από τη χούντα, ο Ανδρέας προσπάθησε να επικοινωνήσει μαζί σας; Προσπαθήσατε να τον βγάλετε από τη φυλακή;

Φίλιπ Τάλμποτ: Αφού η χούντα ανέλαβε την εξουσία και ο Ανδρέας συνελήφθη και φυλακίστηκε, υπήρχε μεγάλος αριθμός Αμερικανών, ιδιαίτερα οικονομολόγων και καθηγητών οι οποίοι εξεγέρθηκαν και πήγαν στο Λευκό Οίκο να εκφράσουν τις ανησυχίες τους. Ημασταν ξεκάθαροι ότι η θέση της Αμερικής ήταν ότι ο Ανδρέας δεν θα έπρεπε να δολοφονηθεί ή να βασανισθεί. Οταν βγήκε, ήρθε να με βρει μαζί με την σύζυγό του και με ευχαρίστησαν που του έσωσα τη ζωή. Και είπα ότι δεν του έσωσα τη ζωή. «Εκφράσαμε το ενδιαφέρον μας και αυτό είχε κάποια επιρροή, αλλά με κανένα τρόπο δεν ανέλαβα ευθέως την ευθύνη για σένα». Την επόμενη μέρα έκανε μία πικρόχολη επίθεση στις Ηνωμένες Πολιτείες στη Ρώμη (γέλια).

«Ε.Κ.»: Παρακολουθήσατε τις αντιδράσεις της Ελληνοαμερικανικής κοινότητας; Γνωρίζατε, ενδιαφερόσασταν για το ποια ήταν η θέση της κοινότητας όσον αφορά τη χούντα;

Φίλιπ Τάλμποτ: Γνώριζα, αλλά ενδιαφερόμουν κυρίως για ό,τι συνέβαινε στην Ελλάδα. Οι ενέργειές μου αφορούσαν την Ελλάδα. Γνώριζα τον Τζον Μπραδήμα κ.ο.κ.

«Ε.Κ.»: Γνωρίζατε τον Ιάκωβο, τον Αρχιεπίσκοπο εκείνη την εποχή;

Φίλιπ Τάλμποτ: Ναι, τον γνώριζα. Πριν πάμε στην Ελλάδα παρέθεσε πολύ γενναιόδωρα μια δεξίωση για τη γυναίκα μου και εμένα. Οταν ερχόταν στην Ελλάδα συνήθως συναντιόμασταν.

«Ε.Κ.»: Ποια θυμάστε να είναι η θέση του; Ηταν υπέρ της χούντας ή κατά;

Φίλιπ Τάλμποτ: Υποθέτω πως ήταν κατά. Δεν θυμάμαι κάτι συγκεκριμένο. Οταν είχε έρθει στην Ελλάδα ήταν προσεκτικός ώστε να μην προκληθεί ενόχληση στην συνοδεία του. Οπότε η θέση του ήταν λεπτή, φαντάζομαι.

«Ε.Κ.»: Υπήρχαν κάποιες άλλες προσωπικότητες της ελληνοαμερικανικής κοινότητας, οι οποίοι σας προσέγγισαν για να σας μιλήσουν για τη χούντα;

Φίλιπ Τάλμποτ: Ο Τομ Πάπας φυσικά. Αυτός έπαιξε μεγάλο ρόλο στις εκλογές εδώ. Κατά την ελληνική άποψη, ο Τομ Πάπας ήταν το κανάλι τους προς την Ουάσιγκτον.

«Ε.Κ.»: Πριν φύγετε από την Αθήνα, απευθύνατε έναν αποχαιρετιστήριο λόγο στο ξενοδοχείο «Χίλτον» της Αθήνας. Είπατε «Οι Αμερικανοί και οι Ελληνες μπορούν να έχουν απόλυτη εμπιστοσύνη στις επαφές της αμερικανικής κυβέρνησης στην Ελλάδα» και προσθέσατε ότι «μπορείτε να είστε βέβαιοι ότι δεν υπήρξε αμερικανική ανάμειξη ή γνώση του πραξικοπήματος πριν την εκδήλωσή του». Οπως γνωρίζετε, οι περισσότεροι Ελληνες πιστεύουν ότι η CIA ήταν πίσω από το πραξικόπημα.

Φίλιπ Τάλμποτ: Το μήνυμα που επιχειρούσα να περάσω ήταν ότι ένα στρατιωτικό πραξικόπημα σε ένα σύμμαχο του ΝΑΤΟ ήταν επιβλαβές για τη σχέση και το ΝΑΤΟ. Το πίστευα αυτό τότε και εξακολουθώ να το πιστεύω.

«Ε.Κ.»: Θα το γνωρίζατε, εάν η CIA ήταν πίσω από αυτό; Θα το γνώριζε ο πρέσβης; Είναι πιθανόν (η CIA) να εργάζονταν πίσω από την πλάτη σας;

Φίλιπ Τάλμποτ: Πώς μπορεί κάποιος να το επιβεβαιώσει ή να το αρνηθεί; Αυτή είναι μία ερώτηση που δεν μπορεί να απαντηθεί.

«Ε.Κ.»: Ωστόσο πιστεύετε ότι δεν υπήρχε αμερικανική ανάμειξη ακόμα και σήμερα;

Φίλιπ Τάλμποτ: Ναι, διότι θα ήταν πολύ επιβλαβές για την αμερικανική στάση στην Ευρώπη. Δεν υπήρχε τίποτα που θα μπορούσαμε να κερδίσουμε από αυτό το πραξικόπημα προς όφελος των ΗΠΑ. Τίποτα απολύτως.

«Ε.Κ.»: Υπάρχει περίπτωση να υπήρχε διαφορετική πολιτική από πλευράς του Λευκού Οίκου και του Πενταγώνου και της CIA και του υπουργείου Εξωτερικών;

Φίλιπ Τάλμποτ: Αυτό θα μπορούσε να είναι αλήθεια, αλλά στις κυβερνήσεις Κένεντι/ Τζόνσον δεν νομίζω ότι αυτό ήταν πρόβλημα.

«Ε.Κ.»: Στην ίδια ομιλία αναφέρατε: «Επικροτούμε τον κατ’ επανάληψη εκπεφρασμένο στόχο της ελληνικής κυβέρνησης να ικανοποιηθούν πλήρως όλες οι προβλέψεις του νέου Συντάγματος της Ελλάδας, ιδιαίτερα αυτά τα βασικά άρθρα που αφορούν τις πολιτικές ελευθερίες και την αντιπροσωπευτική κυβέρνηση. Και πιστεύουμε ότι αυτό θα γίνει εφικτό σε σύντομο διάστημα». Συνεπώς ανοικτά τους ζητούσατε να κινηθούν προς μία εκλεγμένη κυβέρνηση και τους λέγατε επίσης κατ’ ιδίαν ότι αυτός είναι ο δρόμος που πρέπει να ακολουθήσουν. Πώς αντιδρούσαν;

Φίλιπ Τάλμποτ: Κατ’ ιδίαν έλεγαν ότι δεν είναι η κατάλληλη εποχή, αλλά δέχονταν την ιδέα ως στόχο.

«Ε.Κ.»: Εχω δει μερικά εμπιστευτικά έγγραφα που στην αρχή πιστεύατε ότι (η χούντα) δεν θα διαρκέσει πολύ. Οτι επρόκειτο για ένα βραχύβιο πραξικόπημα.

Φίλιπ Τάλμποτ: Δεν γνωρίζαμε τι επρόκειτο να συμβεί. Ενιωθα ότι ένα στρατιωτικό πραξικόπημα στην Ελλάδα, ως χώρα του ΝΑΤΟ, δεν θα κρατούσε. Οτι με κάποιον τρόπο θα τερματιζόταν. Κράτησε πολύ περισσότερο από ότι φανταζόμουν.

«Ε.Κ.»: Στον ίδιο λόγο είπατε επίσης: «Πιστεύουμε ότι η στενή συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών μας δεν υπήρξε ποτέ περισσότερο κρίσιμη. Με τις κρίσιμες καταστάσεις που και οι δύο χώρες αντιμετωπίζουν στην περιοχή στην οποία βρίσκεται η Ελλάδα, καθίσταται ακόμη πιο σημαντική η σχέση μεταξύ τους». Αναφερόσασταν στον Πόλεμο των Εξι Ημερών;

Φίλιπ Τάλμποτ: Αυτό ήταν μετά τον Πόλεμο των Εξι Ημερών, αλλά όχι μετά τα προβλήματα στην Εγγύς Ανατολή. Ο Πόλεμος των Εξι Ημερών δεν έφερε κανένα αποτέλεσμα, απλά μετέφερε τις δυσκολίες. Τα αμερικανικά συμφέροντα θα εξυπηρετούνταν καλύτερα από μία ειρηνική Ελλάδα και καλές σχέσεις με τους γείτονες. Είχα την αίσθηση ότι θα ήταν πιο δύσκολο να επιτευχθεί με μία στρατιωτική κυβέρνηση.

«Ε.Κ.»: Υπήρχαν κάποιοι άνθρωποι στην Ελλάδα οι οποίοι πίστευαν ότι, εξαιτίας του επερχόμενου Πολέμου των Εξι Ημερών, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιθυμούσαν να διασφαλίσουν τη χρήση της Ελλάδας ως στρατιωτικής βάσης για τον πόλεμο. Αυτή ήταν μία από τις θεωρίες. Πώς το βλέπετε αυτό;

Φίλιπ Τάλμποτ: Δεν νομίζω ότι ήμασταν προετοιμασμένοι για τον Πόλεμο των Εξι Ημερών. Βρισκόμουν στην Αθήνα, οπότε δεν λάμβανα τις πληροφορίες που είχε η Ουάσιγκτον. Συνεπώς μπορεί να συνέβαιναν πράγματα που δεν γνώριζα. Ο τρόπος με τον οποίο έπρεπε τελικώς να απομακρύνουμε τους Αμερικανούς από την περιοχή δεν φάνηκε σε εμένα να ήταν μέρος ενός σχεδίου που είχε εκπονηθεί από καιρό.

«Ε.Κ.»: Σε ένα μνημόνιο που αποστείλατε προς τον Λουίς Μπάτλε στις 15 Απριλίου 1968 γράφατε: «Το καθεστώς μπορεί να επιχειρήσει να αποκρύψει τις προθέσεις του να παραμείνει στην εξουσία για μεγάλο διάστημα. Για όσο το δυνατόν περισσότερο καιρό θα είναι καλύτερο να αποφύγουμε οποιαδήποτε παρέμβαση». Πώς θα μπορούσαν να παρέμβουν οι ΗΠΑ;

Φίλιπ Τάλμποτ: Υποψιάζομαι ότι η λέξη «παρέμβαση» χρησιμοποιήθηκε όσον αφορά όλη την περιοχή, όχι μόνο την Ελλάδα.

«Ε.Κ.»: Κοιτώντας πίσω, τι θα μπορούσαν να κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες είτε για να αποτρέψουν το πραξικόπημα είτε μετά από αυτό για να τους αναγκάσουν να επιστρέψουν στα στρατόπεδα;

Φίλιπ Τάλμποτ: Αντλούσαμε δεν ενεργούσαμε σε αυτό το γεγονός. Υπήρχαν περίοδοι με την Τουρκία υπό στρατιωτικό νόμο, αλλά οι Τούρκοι επανέρχονταν σε κατάσταση συνταγματικής τάξης. Ελπιζα ότι ανάλογη εμπειρία με αυτή των Τούρκων θα είχε και η Ελλάδα

«Ε.Κ.»: Γνωρίζω ότι δεν βρισκόσασταν στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της εισβολής στην Κύπρο. Ηταν όμως αυτό κάτι που θα μπορούσε να προβλεφθεί;

 

Φίλιπ Τάλμποτ: Συνέβη σχεδόν αυτό που θα μπορούσε να συμβεί με την αποστολή του Βανς. Μια εισβολή ήταν τόσο κοντά χρονικά που μερικές φορές κάποιοι σκέφτονταν ότι 12 ώρες έκαναν τη διαφορά. Το σταμάτημα της τουρκικής εισβολής εκείνη την εποχή στο μυαλό μου ήταν κορυφαίο επίτευγμα του Βανς και όποιου άλλου εμπλεκόταν. Ηταν μία πιθανότητα που σκεφτόμουν ότι επρόκειτο να συμβεί. Ο Ατσεσον έκανε μία πρόταση να επιτραπεί μικρή παρουσία των Τούρκων στην Κύπρο. Ο πατέρας και ο υιός Παπανδρέου δεν το αποδέχονταν. Το θεωρούσαν ως πλήγμα στην εθνική τους υπερηφάνεια. Αν το αποδέχονταν, η κατάσταση στην Κύπρο και όλα θα ήταν διαφορετικά.

«Ε.Κ.»: Παρακολουθείτε τα γεγονότα στην Ελλάδα σήμερα;

Φίλιπ Τάλμποτ: Προσπαθώ να διατηρώ μία επαφή γενικώς αλλά όπως γνωρίζετε το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας μου ήταν στην Ασία και δεν έχω βρεθεί στην Ελλάδα εδώ και αρκετά χρόνια.

«Ε.Κ.»: Κύριε πρέσβη, πιστεύετε ότι οι Ελληνες υπερεκτιμούν την επιρροή και τη δύναμη που έχει η Αμερική στην Ελλάδα; Πιστεύετε ότι υπερεκτιμούν τη δύναμή σας όσον αφορά την επιρροή προς τον Παπαδόπουλο;

Φίλιπ Τάλμποτ: Υποψιάζομαι ότι το έκαναν.

«Ε.Κ.»: Γιατί πολλοί Ελληνες θεωρούν υπεύθυνες τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη χούντα;

Φίλιπ Τάλμποτ: Ζητώ μία λογική εξήγηση γι’ αυτό. Τι θα μπορούσαν να κερδίσουν πιθανόν οι Ηνωμένες Πολιτείες από μία στρατιωτική χούντα όπως αυτή;

«Ε.Κ.»: Να ελέγχουν τα πράγματα;

Φίλιπ Τάλμποτ: Τι να ελέγξουν;

«Ε.Κ.»: Να ελέγξουν το Στρατό της Ελλάδας. Να ελέγξουν την Ελλάδα μέσα από το Στρατό.

Φίλιπ Τάλμποτ: Το ΝΑΤΟ είναι μία θετικού χαρακτήρα ομάδα με δημοκρατική κατεύθυνση. Σήμερα είναι η μακροβιότερη συμμαχία στην Ιστορία.

«Ε.Κ.»: Οταν ο πρόεδρος Κλίντον πήγε στην Ελλάδα πριν μερικά χρόνια ζήτησε συγνώμη από τον ελληνικό λαό.

Φίλιπ Τάλμποτ: Για την υποστήριξη προς τη χούντα. Θα έλεγα ότι δεν υποστήριξε τη χούντα την εποχή που ήμουν εγώ εκεί.

«Ε.Κ.»: Ο Τζον Μπραδήμας, ο Πολ Σαρμπάνης, ο Μπέντζαμιν Ρόζενταλ»και πολλοί άλλοι ζητούσαν από την κυβέρνηση να διακόψει την παροχή στρατιωτικών εξοπλισμών προς την Ελλάδα. Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να το κάνουν. Εάν το έκαναν τι θα συνέβαινε; Θα κατέρρεε το καθεστώς;

Φίλιπ Τάλμποτ: Πιθανόν όχι. Θα έπρεπε να μεταφέρουμε τις στρατιωτικές μας εγκαταστάσεις εκτός Ελλάδας και εκείνη την εποχή δεν επρόκειτο για μία κίνηση στρατηγικής που έπρεπε να γίνει.

«Ε.Κ.»: Ο τρόπος με τον οποίο οι Ελληνες βλέπουν τις αμερικανικές κυβερνήσεις είναι επηρεασμένος από τη χούντα. Και σήμερα οι Ελληνες ισχυρίζονται ότι δεν υποστηρίζουν τις Ηνωμένες Πολιτείες για όσα συνέβησαν τότε.

Φίλιπ Τάλμποτ: Μπορείτε να μου το εξηγήσετε αυτό;

«Ε.Κ.»: Οι Ελληνες θεωρούν υπεύθυνες τις ΗΠΑ γι’ αυτό. Οι Ελληνες προσδοκούσαν ότι ο φίλος τους, οι ΗΠΑ, θα τους προστάτευαν από τη χούντα και από τους Τούρκους. Οταν αυτά δεν συνέβησαν, τότε στράφηκαν εναντίον τους.

 

Φίλιπ Τάλμποτ: Οπως λέγαμε νωρίτερα, αυτό αποτελεί δείγμα που εμφανίσθηκε και κατά τη «βρετανική περίοδο» στην Ελλάδα. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ακολούθησε η ανασυγκρότηση των κρατών που είχαν καταστραφεί. Αυτή η ανασυγκρότηση βασίστηκε στη δυνατότητα των κρατών να σταθούν στα δικά τους πόδια και να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν. Ισως ήμουν υπεραισιόδοξος αλλά ένιωθα πως η Ελλάδα ήταν έτοιμη, πριν το πραξικόπημα. Είχε αρχίσει να αποκτά εκλογικό σύστημα που θα μπορούσε να λειτουργήσει. Δεν νομίζω ότι θα ήμουν ευτυχής με μία κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου. Αλλά αν το σύστημα είχε εξελιχθεί τόσο, ώστε μία μέρα θα τον διαδεχόταν κάποιος άλλος, τότε δεν θα ήταν τόσο άσχημα.

«Ε.Κ.»: Εχετε ξαναπάει στην Ελλάδα μετά το 1969;

Φίλιπ Τάλμποτ: Η πιο πρόσφατη επίσκεψή μου ήταν πριν από 7-8 χρόνια.

«Ε.Κ.»: Η Ελλάδα έχει αλλάξει πολύ, προς το καλύτερο.

Φίλιπ Τάλμποτ: Και πολύ περισσότερο από την εποχή που ήμουν εκεί, λόγω της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

«Ε.Κ.»: Η Ελλάδα είναι μια σταθερή δημοκρατία. Μία χώρα που έχει πραγματική οικονομική πρόοδο. Εχει προχωρήσει πάρα πολύ στα 40 αυτά χρόνια.

Φίλιπ Τάλμποτ: Συγχαίρω τους Ελληνες διότι εξήλθαν από αυτή τη φρικτή κατάσταση.

«Ε.Κ.»: Θα θέλατε να προσθέσετε κάτι για τους ανθρώπους της Ελλάδας και για την ελληνοαμερικανική κοινότητα φυσικά;

Φίλιπ Τάλμποτ: Οταν κοιτάζει κάποιος πίσω ελπίζει ότι οι ενέργειές του ήταν χρήσιμες και βοήθησαν. Προφανώς διαφορετικές καταστάσεις μπορούν να ενεργήσουν σε βάρος αυτών των προσδοκιών, αλλά η ελληνο-αμερικανική συμμαχία είναι για μένα ένα πολύ φυσικό και δυνατό πράγμα.

 

TOY MIXΑΛΗ ΚΑΝΙΜΑ

0 σχόλια

Τα στοιχεία σας είναι ασφαλή! Το email σας δεν δημοσιεύεται...
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά.

"Άνδρας και πατριώτης"

Ήταν έντιμος και πέθανε δίχως να κληροδοτήσει χρήματα στους απογόνους του, ενώ ο αδελφός του απασχολούνταν ως εργάτης, χωρίς να επικαλείται το όνομα του αδελφού του. Προς το τέλος της ζωής του, καταβεβλημένος από αλλεπάλληλα καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια, ενώ έπασχε από φυματίωση, κατοικούσε στο Μετς, ...

Διαβάστε περισσότερα

«Φέρμελη», μια νέα ματιά στην ιστορία των Ευζώνων

Εύζωνες (από ευ + ζώννυμι, καλά ζωσμένος). Ισχυρός ο συμβολισμός, αλλά περιορισμένη η γνώση του κοινού. Η εικαστικός Λίζα Πενθερουδάκη παρουσίασε πρόσφατα σε δημόσια εκδήλωση μια νέα πρωτοβουλία με αντικείμενο, έμπνευση και αφετηρία τους Εύζωνες. Η «Φέρμελη», το όνομα της μη κερδοσκοπικής εταιρείας, φιλοδοξεί να ...

Διαβάστε περισσότερα

Τριάντα χρόνια από την δολοφονία του Παύλου Μπακογιάννη

Τριάντα χρόνια από την άνανδρη δολοφονία του από τις σφαίρες των δολοφόνων της 17Ν. Η οικογένειά του- με συγκινητικά μηνύματα- τίμησε την μνήμη του, ενώ ανακοίνωση εξέδωσε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και η Νέα Δημοκρατία. Η ανάρτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη30 χρόνια χωρίς τον Παύλο Μπακογιάννη, ...

Διαβάστε περισσότερα

Η 11η Σεπτεμβρίου στην ιστορία σε αριθμούς

Δεκαεννέα άντρες καταλαμβάνουν τέσσερα αμερικανικά αεροπλάνα τα οποία κατευθύνονται σε προορισμούς στη δυτική ακτή των ΗΠΑ. Ρίχνουν δύο στους δίδυμους πύργους του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου στη Νέα Υόρκη, ένα στην Ουάσινγκτον και ένα πέφτει στην Πενσιλβάνια, όταν οι επιβάτες επιτίθενται στους αεροπειρατές. Συνολικά 2.977 άνθρωποι πεθαίνουν ...

Διαβάστε περισσότερα

Το Γενέθλιον της Παναγίας και η “σιγή” των Ευαγγελίων

Λίγες ημέρες μετά την έναρξη του εκκλησιαστικού έτους, στις 08 Σεπτεμβρίου, η Εκκλησία πανηγυρίζει «το Γενέθλιον της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας». Για το γεγονός αυτό τα ιερά Ευαγγέλια σιγούν. Η ίδια σιγή, άλλωστε, απλώνεται γύρω από το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της ...

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Φανούριος: Η ιστορία, οι θρύλοι, τα θαύματα και η φανουρόπιτα

  Άγιος Φανούριος: Στις 27 Αυγούστου η εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Φανουρίου του Μεγαλομάρτυρα. Κατά το έθιμο σε πολλά σπίτια οι νοικοκυρές φτιάχνουν φανουρόπιτες. Ποιος ήταν όμως ο Αγιος Φανούριος και τι συμβολίζει η παραδοσιακή φανουρόπιτα; Ο Αγιος Φανούριος, έζησε στα Ρωμαϊκά χρόνια και συγκρούστηκε ...

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορίες για γέλια και για κλάματα

Αφηγείται ο Παναγιώτης Νικολόπουλος , προπονητής επί 25 χρόνια αφιλοκερδώς στα παιδικά τμήματα ποδοσφαίρου του Γυμναστικού Συλλόγου Καισαριανής ( πρώην Αετός ). Σάββατο πρωί και εμείς στο παιχνίδι του Γ.Σ.Καισαριανής με το Παγκράτι.Έρχεται ο πρόεδρος της ομάδας Ιωάννης Παναγιωταράς και μου λέει:"Ο διαιτητής είναι από τον ...

Διαβάστε περισσότερα

29 ΜΑΙΟΥ. Αγία Υπομονή, η αυτοκράτειρα που έγινε μοναχή και προστάτιδα των φτωχών

Η Αγία Υπομονή, κατά κόσμον Ελένη Δραγάση – Παλαιολόγου, ήταν κόρη του Σέρβου δεσπότη Κωνσταντίνου Δραγάση και σύζυγος του βυζαντινού αυτοκράτορα Μανουήλ Β’ Παλαιολόγου.Ως αυτοκράτειρα, επέδειξε συνέπεια, δικαιοσύνη και μεγάλη υπομονή. Με τον σύζυγο της προσπάθησαν να βρουν τρόπους σωτηρίας του Βυζαντίου καθώς και συμμάχους για ...

Διαβάστε περισσότερα

Λέσβος: Αρχαιολογική ανακάλυψη μίας ανθρώπινης τραγωδίας 28 αιώνων

Μία τραγωδία που συνέβη την εποχή του Ομήρου (750-700 π.Χ.) ήρθε στο φως σε σωστική ανασκαφή στο Ιππείο της Λέσβου. Το πτώμα μίας νεκρής γυναίκας (πιθανώς της αρχόντισσας του Ιππείου), η οποία πέθανε με βίαιο τρόπο, ανακαλύφθηκε σε τάφο εντός φρεατίου. Οι εργασίες, σύμφωνα με τον ...

Διαβάστε περισσότερα

Η αφρικανική σκόνη δεν είναι «αθώα»: Ποιες είναι οι επιπτώσεις στην υγεία

Το φαινόμενο μεταφοράς αφρικανικής σκόνης είναι γνωστό για την «εξωτική», συχνά κιτρινωπή, θολούρα που δημιουργεί στο περιβάλλον. Παρά ταύτα, έχει πολλές, αρκετά σοβαρές, επιπτώσεις που μεγάλο τμήμα του πληθυσμού αγνοεί. Σύμφωνα με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, το φαινόμενο της ερημικής – αφρικανικής σκόνης, που αναμένεται να ...

Διαβάστε περισσότερα

Τα αρώματα των αρχαίων Ελλήνων

Το πρώτο άρωμα, το «Ρόδο της Αφροδίτης», εμπνευσμένο από την επιβλητική μορφή και ανυπέρβλητη γοητεία της Θεάς που έγινε συνώνυμο της αιώνιας ομορφιάς, χάρισε μία μοναδική αισθητηριακή αναβίωση του αρχαίου κόσμου στο πλαίσιο της περιοδικής έκθεσης «Οι αμέτρητες όψεις του Ωραίου» του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου ...

Διαβάστε περισσότερα

Φασισμός και Εξωτερική Πολιτική-Του Γιάννη Χουλιάρα

Η παρούσα εργασία εστιάζει στο ζήτημα της σχέσης ανάμεσα στον φασισμό και την κρατική εξωτερική πολιτική, με σκοπό να συμπεραθεί το αν υπάρχει ή όχι κάποια γενική αρχή της εξωτερικής πολιτικής των φασιστικών καθεστώτων. Εξετάζονται συγκριτικά οι περιπτώσεις δύο κρατών της περιόδου του Μεσοπολέμου, του ...

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι λατρείας των Ελληνορθόδοξων της Ανατολ. Θράκης,πριν την μεγάλη Έξοδο

Ο Μιχάλης Ε. Πατέλης, είναι ένας σημαντικός συλλέκτης, που στα συρτάρια του συνωστίζονται, έγγραφα, φωτογραφίες, αντικείμενα και κάθε είδους πολύτιμο συλλεκτικό πετράδι της ιστορίας της Θράκης. Ο Πατέλης, άνθρωπος φιλότιμος, συνεισφέρει σε όσους πραγματοποιούν εκθέσεις για τη Θράκη ό,τι του ζητηθεί, ώστε να εκτίθενται κομμάτια ...

Διαβάστε περισσότερα

Η "ωραία Ελένη" της Επανάστασης του 21-Του Παντελή Στεφ.Αθανασιάδη

Στην Επανάσταση του 1821, υπήρξαν σημαντικές γυναίκες σύζυγοι, μάνες ή ερωμένες, που στήριζαν με τον τρόπο τους, ποικιλότροπα τους αγωνιστές. Συνηθίζουμε να λέμε, πως πίσω από κάθε σπουδαίο άνδρα, κρύβεται μια εξίσου σπουδαία γυναίκα. Και αυτό επαληθεύθηκε, κατά τη διάρκεια της Εθνεγερσίας. Μια τέτοια γυναίκα, ...

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλικός Αθανάσιος Ζαρείφης, που τον κήδεψαν με ελεημοσύνη-Του Παντελή Στεφ. Αθανασιάδη

Στη χώρα μας, συχνά απαντάται το φαινόμενο, άνθρωποι που πρόσφεραν τα πάντα για την πατρίδα, περιουσία και σωματική ακεραιότητα, να πεθαίνουν στη ψάθα πάμπτωχοι και αγνοημένοι, χωρίς καν η οικογένειά τους να έχει ακόμα και τα έξοδα κηδείας. Αυτό το φαινόμενο, ήταν έντονο μετά την ...

Διαβάστε περισσότερα

Ντοκουμέντο: Οι απώλειες Ελλήνων και Τούρκων στην Επανάσταση του 1821

Εν έτει 1973 ένας συνταξιούχος ρώτησε τους υπευθύνους του περιοδικού «Ιστορία» τα εξής: « Πόσοι αγωνισταί , κατά κατηγορίας ( αρχηγοί, οπλαρχηγοί, καπεταναίοι, απλοί στρατιώτες ) και πόσοι από τον άμαχο πληθυσμό σκοτώθηκαν, εξαφανίστηκαν αιχμαλωτίστηκαν πουλήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα κλπ σε όλη τη διάρκεια του αγώνος ...

Διαβάστε περισσότερα

Οι τελευταίες ώρες του Γέρου του Μοριά

Στις 13 Νοεμβρίου 1838 ο σχεδόν 70χρονος Κολοκοτρώνης μίλησε στην Πνύκα προς τους μαθητές του Γυμνασίου της πρωτεύουσας. Η κυβέρνηση, όταν έμαθε για τις προθέσεις του Γέρου, φοβήθηκε μήπως από τα λεγόμενά του ξεσηκωθεί ο κόσμος. Έστειλε λοιπόν ένα απόσπασμα χωροφυλακής για να τον εμποδίσει. ...

Διαβάστε περισσότερα

Η τραγική μοίρα των παιδιών του Αϊνστάιν

Όσο ριζοσπαστικές και καινοτόμες ήταν οι ιδέες και οι ανακαλύψεις του Άλμπερτ Αϊνστάιν τόσο επεισοδιακή και ασταθής ήταν η προσωπική του ζωή. Κατά γενική ομολογία, ήταν ένας άνθρωπος με ιδιοτροπίες και παραξενιές. Δυστυχώς, οι μεγαλύτεροι αποδέκτες της ιδιορρυθμίας του ήταν τα ίδια του τα ...

Διαβάστε περισσότερα

Η ωραία κοιμωμένη της Σικελίας. Μούμια δίχρονου κοριτσιού από το 1920, ανοιγοκλείνει τα μάτια της!

Στις κατακόμβες της Σικελίας υπάρχει ένα γυάλινο φέρετρο. Μέσα κείτεται το άψυχο σώμα ενός 2χρονου κοριτσιού, ονόματι Ροζαλία Λομπάρντο. Πέθανε σχεδόν έναν αιώνα πριν, το 1920, αλλά η αγγελική ομορφιά της δεν έχει αλλοιωθεί απ’ το χρόνο. Η ιστορία της είναι πολύ απλή. Το κοριτσάκι ...

Διαβάστε περισσότερα

Αμέλια Ερχαρτ: Βρέθηκε φιλμ που μπορεί να λύσει το μυστήριο της εξαφάνισης, 80 χρόνια μετά

Το κλειδί του μυστηρίου της εξαφάνισης της θρυλικής Αμερικανίδας αεροπόρου, Αμέλια Έρχαρτ, ίσως κρατά ένα φιλμ 16mm που εντοπίστηκε πρόσφατα. Η Έρχαρτ είχε ήδη γράψει ιστορία το 1932 όταν έγινε η πρώτη γυναίκα που διέσχισε μόνη της τον Ατλαντικό ωκεανό, αλλά πέντε χρόνια αργότερα, στις 2 ...

Διαβάστε περισσότερα

Βασίλισσα Άννα: H αληθινή ιστορία της εκκεντρικής βασίλισσας που ενέπνευσε τον Γιώργο Λάνθιμo

H τελευταία της Δυναστείας των Στιούαρτ, η Άννα Στιούαρτ, γεννήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου του 1665. Ήταν η μικρότερη κόρη της Άννας Χάιντ και του Ιακώβου Δούκα του Γιορκ, (του δεύτερου γιου, ενός αμφιλεγόμενου βασιλιά), και, υπό κανονικές συνθήκες, δεν θα γινόταν ποτέ βασίλισσα. Από ένα παράδοξο ...

Διαβάστε περισσότερα

Μάικλ Ροκφέλερ. Ο γόνος της ζάπλουτης οικογένειας που τον έφαγαν ιθαγενείς κανίβαλοι για εκδίκηση

Στις 19 Νοεμβρίου του 1961, ο γιος και κληρονόμος της τεράστιας περιουσίας των Νεοϋορκέζων Ροκφέλερ, Μάικλ, κρεμόταν από ένα αναποδογυρισμένο καταμαράν στα ανοιχτά της Νέας Γουινέας. Μαζί του ήταν ο Ολλανδός ανθρωπολόγος, Ρενέ Γουάσνικ. Οι δύο άντρες είχαν περάσει τη νύχτα μεσοπέλαγα, περιμένοντας βοήθεια.Η εξαφάνιση ...

Διαβάστε περισσότερα

Μάργκαρετ Κάμπελ –H «βρώμικη δούκισσα» με τους 88 εραστές

Έγινε γνωστή ως η «βρώμικη δούκισσα» με τον σύζυγό της να την κατηγορεί πως είχε κοιμηθεί με 88 άνδρες, συμπεριλαμβανομένων πολιτικών και μελών της βασιλικής οικογένειας. Ο λόγος για την Μάργκαρετ Κάμπελ, δούκισσα του Αργκίλ. Φορώντας τίποτε άλλο παρά μόνο ένα μαργαριταρένιο κολιέ, η δούκισσα πόζαρε ...

Διαβάστε περισσότερα