H φιλοσοφία του νομοθετείν στο χώρο του Ποινικού Δικαίου-Του Αλέξανδρου Καζούκα

LAW-TIME
2 Αυγούστου 2017 09:31:00

Ο ελληνικός ΠΚ στο θεμελιώδες άρθρο 14§1 ορίζει την έννοια της αξιόποινης πράξης ως εξής: «Έγκλημα είναι πράξη άδικη και καταλογιστή στο δράστη της, η οποία τιμωρείται από το νόμο». Με το νομοθετικό ορισμό του εγκλήματος σε μια από τις κεντρικές διατάξεις του ΠΚ υπογραμμίζεται η σύνδεσή του με το κράτος δικαίου, η κατοχύρωση της προσωπικής ελευθερίας και η απόλυτη επικράτηση του Ποινικού Δικαίου της Πράξης. Ωστόσο, οι έννοιες «κράτος δικαίου» και «προσωπική ελευθερία» δεν μπορούν παρά να αποτελέσουν πηγή προβληματισμού και ενδόμυχης ουσιαστικής σκέψης για τον φιλόσοφο – νομοθέτη.

Όσον αφορά στο πρώτο, το λεγόμενο «κράτος δικαίου», πρέπει όλοι να συμφωνήσουμε, ότι πρόκειται για μια «έννοια» άυλη, χωρίς υπόσταση, άκρως θεωρητική στις μέρες μας, η οποία ζει και αναπνέει, στον ελλαδικό χώρο τουλάχιστον, χάριν των διαφόρων προσεγγίσεων του παρελθόντος από ηθικούς, κοινωνικούς και πολιτικούς φιλοσόφους. Η έννοια αυτή, όντας στο παρόν σε υλική αχρησία, χρήζει το λιγότερο εννοιολογικής, πάλι προσέγγισης, από τις πολιτικές και κοινωνικές επιστήμες. Σε πρακτικό επίπεδο, τώρα, το πρόβλημα ανακύπτει, και οφείλει την αιτία ύπαρξής του στην «διάκριση των εξουσιών». Επί του πραγματικού, νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική εξουσία «εκτελούνται» από το ίδιο το «κράτος δικαίου» το οποίο με τη σειρά του «εκτελεί», το κοινωνικό κράτος. Ας σταθούμε όμως στην πρώτη εκ των τριών εξουσιών.

Όντας σε μία εποχή, και κυρίως σε μία κοινωνία η οποία ασθενεί από την άσκηση της υπάρχουσας νομοθετικής εξουσίας και στην οποία, πραγματικά, εκλείπει το επάγγελμα του νομοθέτη, το ερώτημα που γεννάται και χρήζει απάντησης, τουλάχιστον από τον φιλόσοφο και τον ποινικό «νομοθέτη» είναι το εξής: «Ποιος φέρει την ευθύνη για την ποινική νομοθέτηση και τα προβλήματά της;». Για αρχή, ας συμφωνήσουμε ότι αυτός δεν είναι ο απλός πολίτης. Μπορεί ο τελευταίος να συμβάλει έμμεσα με τη στάση του στις εκλογές στην εξέλιξη και της ποινικής νομοθεσίας, ωστόσο δεν είναι σε θέση να νομοθετεί. Μπορεί να την παραβαίνει και να εγκληματεί, ωστόσο, δεν είναι νομοθέτης. Μήπως είναι υπεύθυνος, λοιπόν, ο Δικηγόρος, ο Δικαστής, ο Εισαγγελέας; Μήπως τελικά ευθύνεται ο Φιλόσοφος; Και αν είναι όλοι αυτοί υπεύθυνοι, ποιος από αυτούς ευθύνεται περισσότερο;

Μπορεί, λοιπόν, η τριχοτόμηση των εγκλημάτων που ρυθμίζεται στο άρθρο 18 ΠΚ ανάμεσα σε κακουργήματα, πλημμελήματα και πταίσματα, να κρίνεται ορθή, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, ωστόσο η τριχοτόμηση των εξουσιών, και ιδίως η νομοθετική εξουσία, και με τη σειρά της η ποινική νομοθεσία αντιμετωπίζουν τεράστια προβλήματα ουσιαστικού και δικονομικού δικαίου. Ζητήματα δικονομικού ποινικού δικαίου δεν αφορούν το φιλόσοφο – νομοθέτη. Σε τέτοιου είδους ζητήματα ο φιλόσοφος – νομοθέτης οφείλει να απέχει, να παραχωρήσει τη θέση και τη στήριξή του σε κάποιον περισσότερο αρμόδιο, σε έναν άλλο επιστήμονα, σε κάποιον που ασχολείται σε καθημερινή βάση με τέτοια ζητήματα και έχει εμπειρία, και αυτός είναι σίγουρα ένας άνθρωπος του συστήματος της Ποινικής Δικαιοσύνης. Στα άλλα όμως, στα ζητήματα ουσιαστικού ποινικού δικαίου, ο φιλόσοφος – νομοθέτης οφείλει να είναι παρών. Αναφέραμε παραπάνω τη σύνδεση του εγκλήματος με την προσωπική ελευθερία του ατόμου, είτε του δράστη είτε του θύματος. Συνήθως το σημείο στο οποίο αποβλέπει ο νομοθέτης και συνεπώς, το δημιούργημά του, ο νόμος, είναι η προσωπική ελευθερία του θύματος και όχι του δράστη. Στο σημείο αυτό είναι που επιβάλλεται, αν όχι είναι αναπόφευκτη, η συμβολή του φιλοσόφου.

Ένα, φαινομενικά, τουλάχιστον, παράδοξο παράδειγμα κατά το οποίο ο δράστης αναζητεί την προσωπική του ελευθερία και γαλήνη μέσω της εγκληματικής πράξης είναι τα εγκλήματα εξ ερωτικής ζηλοτυπίας. Στην κατηγορία αυτή των εγκλημάτων ο δράστης, συνήθως άνδρας, διακατεχόμενος από οργή ή μίσος, διαπράττει ανθρωποκτονία εκ προθέσεως (299 ΠΚ), βαριά σωματική βλάβη (310 ΠΚ) ή βιασμό (336 ΠΚ) κατά της ερωτικής συντρόφου του προκειμένου να ικανοποιήσει τον εγωισμό του ή να αποκαταστήσει την προσβεβλημένη τιμή του. Αυτομάτως, αυτός καθίσταται δράστης, εγκληματίας και άξιος επιβολής ποινής, ενώ η ερωτική του σύντροφος παρουσιάζεται ως το θύμα της υπόθεσης. Ωστόσο, πουθενά μέσα στον ελληνικό ΠΚ δεν υπάρχει κάποια διάταξη που να θεμελιώνει λόγο άρσης του αδίκου σε αυτή την περίπτωση ή έστω λόγο μετριάσεως της ποινής. Όμως, η οργή και το μίσος από τα οποία διακατέχεται «ο δράστης» σε τέτοιες περιπτώσεις είναι απόλυτα εύλογα, καθώς η ίδια η έννομη τάξη δε φρόντισε να θεσπίσει κάποια διάταξη ευνοϊκή γι’ αυτόν, αφότου έχει διαπράξει το έγκλημα. Άλλωστε, κατά την Μήδεια του Ευριπίδη «δεν υπάρχει οργή πιο φοβερή κι αθεράπευτη από αυτήν που γεννιέται ανάμεσα σε ανθρώπους που είχαν αγαπηθεί». Η οργή αυτή ως αποτέλεσμα της μεγάλης αγάπης μετουσιώνεται σε έγκλημα. Άμεση συνάφεια με τα εγκλήματα εξ ερωτικής ζηλοτυπίας έχει και το άρθρο 357 ΠΚ περί μοιχείας το οποίο καταργήθηκε με το άρθρο 6 του Ν 1272/1982. Απόρροια της κατάργησης αυτής είναι να έχουν αυξηθεί, και απολύτως δικαιολογημένα, τα εγκλήματα σχετικά με το γάμο και την οικογένεια, αλλά και τα εγκλήματα εξ ερωτικής ζηλοτυπίας, δηλαδή ανθρωποκτονίες, σωματικές βλάβες και βιασμοί. Τα εγκλήματα εξ ερωτικής ζηλοτυπίας αποτελούν μια κατηγορία εγκλημάτων για τα οποία δεν προβλέπεται καμία απολύτως διάταξη στον ΠΚ, και μέσω των οποίων, ο δράστης αναζητεί την προσωπική του ελευθερία την οποία του στερεί ο νομοθέτης, δεδομένου ότι ο τελευταίος αποβλέπει κυρίως στην προσωπική ελευθερία του θύματος. Όλα αυτά μπορεί να τα σκεφτεί ο φιλόσοφος – νομοθέτης ο οποίος απέχει και έχει απλά τον ρόλο του παρατηρητή μέχρι να μετέχει και ο ίδιος στο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης προτρέποντας έναν νομικό να προβεί στην θέσπιση ή την κατάργησης μιας διάταξης.

Όπως είδαμε, λοιπόν, ο φιλόσοφος μπορεί να παίρνει θέση και να μετέχει σε ζητήματα ουσιαστικού ποινικού δικαίου γενικού ή ειδικού. Τέτοια ζητήματα έχουν ως αντικείμενο προβληματισμού και μελέτης διάφορες θεωρίες περί της αξιόποινης πράξης, περί του αδίκου χαρακτήρα της πράξης, περί της ενοχής, της απόπειρας και της συμμετοχής σε εγκλήματα. Γίνεται, δηλαδή, λόγος για θεωρίες ζητημάτων τα οποία προϋποθέτουν κατάλληλη κριτική ικανότητα, σφαιρική εικόνα του κοινωνικοπολιτικού συστήματος, αλλά και μια ασφαλή απόσταση από τα ίδια αυτά εγκλήματα και τις διαδικασίες που επιβάλλονται μετά την τέλεσή τους, κριτήρια δηλαδή, τα οποία πληροί σε απόλυτο βαθμό ο φιλόσοφος.

Απέναντι, λοιπόν, σε ζητήματα δικονομικού ποινικού δικαίου και την εμπειρική, ρεαλιστική προσέγγιση του ζητήματος εκ μέρους των «νομικών προσώπων», τίθεται η περισσότερο αντικειμενική και ιδεαλιστική προσέγγιση του φιλοσόφου, ο οποίος σε ζητήματα ουσιαστικού ποινικού δικαίου και ουσιαστικής ποινικής δικαιοσύνης, μπορεί να εκφέρει τη γενικευμένη, αλλά εμπεριστατωμένη άποψή του και με αυτό τον τρόπο να συμβάλει στην καλύτερη θέσπιση της ποινικής νομοθεσίας, καθιστώντας τον εαυτό του φιλόσοφο – νομοθέτη.

πηγή:nomikospalmos

0 σχόλια

Τα στοιχεία σας είναι ασφαλή! Το email σας δεν δημοσιεύεται...
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά.

H φιλοσοφία του νομοθετείν στο χώρο του Ποινικού Δικαίου-Του Αλέξανδρου Καζούκα

Ο ελληνικός ΠΚ στο θεμελιώδες άρθρο 14§1 ορίζει την έννοια της αξιόποινης πράξης ως εξής: «Έγκλημα είναι πράξη άδικη και καταλογιστή στο δράστη της, η οποία τιμωρείται από το νόμο». Με το νομοθετικό ορισμό του εγκλήματος σε μια από τις κεντρικές διατάξεις του ΠΚ υπογραμμίζεται ...

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή εμπόρων στο ΣτΕ κατά της απόφασης για τις Κυριακές

Κατατέθηκε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, η αγωγή από τους εμπόρους, τους μικρομεσαίους και του εμποροϋπαλλήλους, κατά της υπουργικής απόφασης για τη λειτουργία των εμπορικών καταστημάτων τις Κυριακές. Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ ο πρόεδρος της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας Βασίλης Κορκίδης, η αγωγή κατατέθηκε από την ...

Διαβάστε περισσότερα

Eπίθεση Πολάκη στον Άρειο Πάγο για απόφαση που δεν κατάλαβε!

Παρά τον  σάλο που ξέσπασε από την επίθεσή του στο ΣτΕ για την απόφαση με την οποία κρίνεται αντισυνταγματική η πρακτική των διαδοχικών παρατάσεων στους φορολογικούς ελέγχους πέραν της πενταετίας, ο Πολάκης (καλυφθείς προ ημερών και απο τον ίδιο τον Πρωθυπουργό) στρέφει αυτή τη φορά ...

Διαβάστε περισσότερα

Το DNA δείχνει αν η διαθήκη είναι γνήσια ή πλαστή!

Οι υποθέσεις αμφισβήτησης της γνησιότητας διαθήκης ή και άλλων εγγράφων, όπως επιταγών, συναλλαγματικών κλπ. είναι πολύ συχνές. Σ΄ αυτές τα δικαστήρια καλούνται να κρίνουν εάν το συγκεκριμένο έγγραφο που έχει νομικές συνέπειες, είναι γνήσιο ή πλαστογραφημένο. Αρκετές είναι οι περιπτώσεις στις οποίες γραφολόγοι ελέγχουν με ...

Διαβάστε περισσότερα

Στο δικαστήριο για τον κανονισμό της Πολυκατοικίας!

Στα αστικά κέντρα της Ελλάδας εδώ και πολλές δεκαετίες έχουν ανεγερθεί εκατοντάδες χιλιάδες κτήρια, οι περίφημες πολυκατοικίες, οι περισσότερες με το σύστημα της αντιπαροχής. Κάθε πολυκατοικία αποτελείται από διαμερίσματα, που νομικώς ονομάζονται οριζόντιες ιδιοκτησίες, οι οποίες συνήθως ανήκουν σε διαφορετικούς ιδιοκτήτες και μπορεί καθεμία να ...

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενείς στερούνται της περιουσίας τους λόγω capital controls-Του Χρήστου Ηλιόπουλου

Από το καλοκαίρι του 2015 η ελληνική κυβέρνηση έχει επιβάλει μεγάλους περιορισμούς στην ελευθερία των συναλλαγών στην Ελλάδα, που όμοιοί τους σπανίως συναντώνται σε χώρες της ελεύθερης οικονομίας, του laissez faire, laissez passer. Εν ολίγοις, κάποιος που έχει τα χρήματά του στην τράπεζα δεν επιτρέπεται ...

Διαβάστε περισσότερα