Ο διανοούμενος σήμερα...-Της Μάγδας Χατζηστρατή

ΑΠΟΨΕΙΣ
2 Αυγούστου 2017 09:19:00

Η σκέψη ενός αληθινά σκεπτόμενου ανθρώπου είναι μεγάλη και αποτελεί συνώνυμο πράξης ευθύνης που συνοδεύεται από μια χροιά χρέους, αποστολής, καθήκοντος απέναντι στην ανθρωπότητα. Ουσιαστικά, πρόκειται για μια κρίση που πηγάζει από την επίγνωση του υποκειμένου της γι αυτή, αποφεύγοντας την παγίδα της τυφλότητας, η οποία δέχεται την ορθότητα μιας σκέψης, μόνο και μόνο επειδή είναι η επικρατούσα είτε γιατί είναι η κατά κόρον προβαλλόμενη. Το φορτίο της ευθύνης, λοιπόν, που συνεπάγεται έχει το αντίστοιχο ηθικό εκτόπισμα.

Κοντολογίς, οι διανοούμενοι, καθώς και οι άνθρωποι με γενικότερο προσανατολισμό στη νόηση είναι αληθινά σκεπτόμενοι και φέρουν μεγάλη ευθύνη για τις κρίσεις τους, διότι είναι οι πρώτοι που αναπαράγουν τις δημιουργικές ιδέες και μπορούν να μας τις αποδώσουν με πιο ολοκληρωμένο τρόπο. «Αυτό που τους κάνει να διαφέρουν από τον απλό ερευνητή ή από έναν τεχνικό είναι ότι δύνανται να τις το εξετάζουν με τρόπο κριτικό και να τις αντιμετωπίζουν ως θεμελιώδες στοιχείο τόσο της ενιαίας σκέψης όσο και της κοινωνικής δράσης», όπως δήλωσε ο Henry Giroux. Υπάρχουν ακόμα και εκείνοι που λειτουργούν ως αγωγοί μέσω των οποίων οι ιδέες μεταβιβάζονται και εδραιώνονται στην κοινή γνώμη και ως εκ τούτου φέρουν την ευθύνη της ορθής κατανόησής τους από τους αποδέκτες.

Σε περιόδους κρίσης , το ερώτημα για το ρόλο της πνευματικής αυτής ελίτ αναδύεται στην επιφάνεια. Στην εποχή των παχιών αγελάδων, τουλάχιστον, η πλειοψηφία των διανοουμένων λειτουργούσε ως φερέφωνο του υφιστάμενου πολιτικού καθεστώτος.
Δυστυχώς η αλήθεια μαρτυρά ότι ο ρόλος των διανοουμένων στην σύγχρονη εποχή του νεοφιλελευθερισμού των ανεπτυγμένων καπιταλιστικών κοινωνιών, έχει αλλοιωθεί και τώρα πια σωπαίνουν. Αυτοί οι κάτοχοι των μορφωτικών προνομίων είναι που παράγουν και αναπαράγουν την ιδεολογία και τον ηθικό κώδικα που υπαγορεύει η καθεστηκυία τάξη. Τα ΜΜΕ που συμμετέχουν σε μεγάλο βαθμό σε αυτό που ο Τσόμσκι αποκαλεί "η κατασκευή της συναίνεσης", προωθούν αναλώσιμους "διανοούμενους" που μεταδίδουν παραδεδεγμένες ιδέες, ώστε οι άνθρωποι να παραμένουν παθητικοί, υπάκουοι, χειρουργήσιμοι και να ομαδοποιούνται σαν στρατιώτες. Από την άλλη, το εκπαιδευτικό σύστημα που ανέκαθεν λειτουργεί ως μηχανισμός συγκρότησης, διάχυσης και διαιώνισης της ταυτότητας ενός έθνους, καθώς επίσης και της παραγωγής και νομιμοποίησης της κατανομής στην εθνική κοινωνικοοικονομική διαστρωμάτωση, συνοψίζει το ρόλο που πρέπει να διαδραματίζουν οι διανοητές στο να εκπαιδεύουν το λαό στην παθητικότητα, έτσι ώστε να μην αντιδρά και να μην εξεγείρεται.

Κλείνοντας, αν θέλαμε να αποδώσουμε έναν πλήρη ορισμό για τους διανοούμενους, αξίζει να αναφερθούμε στον Καστοριάδη, που έγραψε σχετικά: «Διανοούμενος. Ουδέποτε συμπάθησα (ούτε αποδέχτηκα για λογαριασμό μου) αυτόν τον όρο, και για λόγους αισθητικούς, εξαιτίας της άθλιας και αμυντικής υπεροψίας πού αυτός ο όρος προϋποθέτει, άλλα και για λόγους λογικούς· ποιος δεν είναι διανοούμενος;» , «…διανοούμενους θεωρώ όλους εκείνους που, ανεξάρτητα από το επάγγελμά τους, επιχειρούν να υπερβούν τη σφαίρα της ειδίκευσής τους και ενδιαφέρονται ενεργά για ό,τι συμβαίνει στην κοινωνία. Αλλά αυτό είναι, και θα πρέπει να είναι, ο ορισμός του δημοκρατικού πολίτη, οποιαδήποτε κι αν είναι η απασχόλησή του». Κορνήλιος Καστοριάδης: Ο Θρυμματισμένος Κόσμος (εκδόσεις Ύψιλον, 1999)

Απαραίτητη, λοιπόν, προϋπόθεση είναι η μύηση των ανθρώπων στη σκέψη που διαπνέεται από αυτογνωσία, ως πράξη ευθύνης απέναντι στην ανθρωπότητα. Αφού, αν το καλοσκεφτούμε, απ’ αυτές τις κρίσεις εξαρτάται το μέλλον του πλανήτη και η ποιότητα της ζωής μας. Κάπως έτσι φαντάζομαι πως ερμηνεύεται και η φράση “Cogito ergo sum” του Γάλλου φιλοσόφου, Ρενέ Ντεκάρτ, που σημαίνει «σκέφτομαι, άρα υπάρχω».

Της Παιδαγωγού ΜΑΓΔΑΣ ΧΑΤΖΗΣΤΡΑΤΗ

0 σχόλια

Τα στοιχεία σας είναι ασφαλή! Το email σας δεν δημοσιεύεται...
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά.

Περί καζινοποίησης της χώρας-Του Δημήτρη Μάρδα

«Οδηγείτε τη χώρα σε καζινοποίηση, με την εγκατάσταση 35.000 παιχνιδομηχανών (VLTs)», τα λεγόμενα φρουτάκια. Αυτό ήταν το αφήγημα, βουλευτή του ΠΑΣΟΚ στη Βουλή. πριν από λίγο καιρό. Ποιος όμως άνοιξε την Κερκόπορτα για την καζινοποίηση της χώρας;Όλως τυχαίως την ευθύνη της πρωτοβουλίας αυτής, φέρει το ...

Διαβάστε περισσότερα

Aπό τα λόγια θα πάμε ποτέ στις πράξεις;Του Μιχάλη Ιγνατίου

Μία επίσκεψη, οποιουδήποτε ξένου ηγέτη στον Λευκό Οίκο, δεν είναι εύκολο να αποτιμηθεί λίγες ώρες μετά το τέλος της. Η παραπάνω τοποθέτηση είναι κανόνας για όσους από εμάς καλύπτουμε συναντήσεις του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, διότι γνωρίζουμε πως εάν δεν καταλαγιάσει ο κουρνιαχτός, ουδείς μπορεί ...

Διαβάστε περισσότερα

Το “μίσος” για την μπάλα-Tου Δρ. Αυγουστίνου Αυγουστή

Για ποδόσφαιρο θα μιλήσουμε και σήμερα. Για την ακρίβεια θα αναφερθούμε στην κομματικοποίηση του Κυπριακού ποδοσφαίρου και πως αυτή μας προέκυψε. Όλοι οι ποδοσφαιρόφιλοι αναφέρονται συχνά στην κομματικοποίηση του Κυπριακού ποδοσφαίρου, αλλά ελάχιστοι γνωρίζουν ότι αυτή η γάγγραινα που ταλανίζει το Κυπριακό ποδόσφαιρο, έχει τις ...

Διαβάστε περισσότερα

Θα δεχόμασταν να γίνει η Ελλάδα η 51η πολιτεία των Αμερικανών;-Tου Γιώργου Χαρβαλιά

Για την επίσημη επίσκεψη Τσίπρα στις ΗΠΑ και την αποψινή συνάντηση με τον πρόεδρο Τράμπ, θα αποφύγω το αναμάσημα της βαρετής και ως ένα βαθμό ανούσιας παραφιλολογίας των…προβλέψεων: «Για πόσα χρόνια θα παραχωρήσουμε την Σούδα; Θα μας δώσουν F-35 για το Αιγαίο; Θα βοηθήσουν στην ...

Διαβάστε περισσότερα

Εκλογές το 2018…-Του Γιάννη Παντελάκη

Ο Τσίπρας υπόσχεται φοροελαφρύνσεις για το 2018, ο Σκουρλέτης 5000 προσλήψεις σε δήμους, οι πλειστηριασμοί παγώνουν για ακίνητα κάτω των 300.000 ευρώ, ο Παππάς αναφέρεται σε διεύρυνση των συμμαχιών και όλη η κυβέρνηση μαζί ψάχνει αραχνιασμένα σε ντουλάπια νομοσχέδια για να τα φέρει στη Βουλή ...

Διαβάστε περισσότερα

Επιστροφή της Ιστορίας;-Tου Στέφανου Κασιμάτη

Τη δεκαετία του 1980, ελάχιστοι στην Καταλωνία σκέπτονταν την ανεξαρτησία. Μετά την καταπίεση της δικτατορίας του Φράνκο, η περιοχή είχε υπερψηφίσει το νέο, δημοκρατικό σύνταγμα της Ισπανίας (1978), που αναγνώριζε την πολιτισμική και πολιτική αυτονομία της Καταλωνίας. Τον επόμενο χρόνο (1979) είχε αποκτήσει και το ...

Διαβάστε περισσότερα

Επενδυτές,ένας-ένας όλοι θα πάρετε!-Του Μιχάλη Κανιμά

Τώρα πια είμαι βέβαιος ότι με τέτοια δημόσια διοίκηση , το παιχνίδι των επενδύσεων έχει κερδηθεί. Δεν το συζητώ.Τα ντοκουμέντα προέρχονται από επιστολές αναγνωστών στην εφημερίδα Καθημερινή, όπου οι πολίτες έσπευσαν να μοιραστούν με τους άλλους Έλληνες την ικανοποίηση τους για τον τρόπο λειτουργίας του ...

Διαβάστε περισσότερα

Γεωπολιτικές Εξελίξεις και Ελλάδα-Του Κ. Πάντζιου

Μπορεί να είναι συγκυριακό, μπορεί όμως να είναι και γεγονός προγραμματισμένο. Ο προβληματισμός αφορά το ταξίδι του πρωθυπουργού κ. Αλέξη Τσίπρα στις ΗΠΑ, ή μάλλον γιατί έγινε τώρα η πρόσκληση από τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και δεν είχε γίνει ενωρίτερα, ή δεν αφέθηκε για αργότερα. ...

Διαβάστε περισσότερα

Φως στο τούνελ... made in Germany - Του Γιώργου Νικολόπουλου

Με τους καλύτερους οιωνούς κινήσαμε για την σύνοδο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Αναμένοντας τα καλύτερα. Η πρώτη "τροχιοδεικτική" έξοδος στις αγορές είναι νωπή και οι φήμες για δεύτερη επανάληψη το Νοέμβριο, ζωηρές και βάσιμες. Η θέση του Ταμείου, τόσο όπως την εξέφρασε η Κριστίν Λαγκάρντ, όσο και ο ...

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική του τεμπέλη-Της Νατάσας Στασινού

Τι θα συμβουλεύατε έναν μικροεπενδυτή που ανοίγει την τηλεόρασή του και βλέπει το χρηματιστήριο να πέφτει 3% ή προειδοποιήσεις για διόρθωση;» είχε ερωτηθεί πριν από κάποια χρόνια σε τηλεοπτική ενημερωτική εκπομπή ο Ρίτσαρντ Θέιλερ. «Να αλλάξει κανάλι» ήταν η απάντησή του. Ο καθηγητής Οικονομικών του ...

Διαβάστε περισσότερα

Σεφέρης, Καβάφης και...Λαλιώτης-Του Σπύρου Χ. Τάγκα

Που είναι η Ζωή που έχουμε χάσει ζώντας; Που είναι η Σοφία που έχουμε χάσει εν γνώσει; Που είναι η Γνώση που έχουμε χάσει στη πληροφορία; Τ.Σ. Έλιοτ – «Χορικά από τον «Βράχο»* Από τη μία πλευρά του μικρού παλιού γραφείου ήταν στοιβαγμένα -πάντα με σειρά, ...

Διαβάστε περισσότερα

Ωστε θέλετε την ψήφο των «παπανδρεϊκών»-Του Νίκου Παπανδρέου

Παρέμβαση στην διαδικασία ανάδειξης αρχηγού στην Κεντροαριστερά κάνει με άρθρο του στο περιοδικό «Οικονομική Επιθεώρηση» ο Νίκος Παπανδρέου, αδελφός του πρώην πρωθυπουργού. Ο Νίκος Παπανδρέου απευθυνόμενος στους υποψήφιους αρχηγούς διερωτάται με νόημα: «Ώστε θέλετε την ψήφο των ‘’παπανδρεϊκών’’;». Σύμφωνα με τον Νίκο Παπανδρέου «έχει αρχίσει το κυνήγι ...

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση και διαφορετικότητα-Tης Μάγδας Χατζηστρατή

Η νέα εποχή της ύστερης νεωτερικότητας, αρχής γενομένης από τον 20ο αιώνα, ήρθε να αλλάξει τις ισορροπίες της πρότερης εποχής, όπου δέσποζε ο ορθολογισμός, όπως εισήχθη από το κίνημα του Διαφωτισμού. Αποτελώντας την αρχή του νήματος της υποκειμενικότητας και του σκεπτικισμού, άφησε το έως τότε ...

Διαβάστε περισσότερα

Πίσω από την ευφορία-Της Αγγελικής Κοτσοβού

H παγκόσμια οικονομία έχει γυρίσει σελίδα, έχοντας αφήσει πίσω της την πιστωτική κρίση και τη μεγάλη ύφεση. Το νέο κεφάλαιο υπόσχεται δυναμική ανάπτυξη, με ρυθμούς 3,5% φέτος και 3,6% το 2018, σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Το ΔΝΤ την επόμενη εβδομάδα ...

Διαβάστε περισσότερα

Ρεσιτάλ Υποκρισίας-Του Κωνσταντίνου Πάντζιου

Εκεί που είχαμε βάλει πλώρη για να λύσουμε όλα τα μεγάλα θέματα του Τύπου, μας προέκυψε και το πρόβλημα του χρόνου της διεξαγωγής των εκλογών. Αφορμή η δήλωση του Προέδρου του Eurogroup Ντάισελμπλουμ, ότι οι εκλογές πρέπει να γίνουν στο τέλος της τετραετίας, δηλαδή σε ...

Διαβάστε περισσότερα

Λίστα φοροφυγάδων:Προς κολασμό ή προς...μίμηση;-Tου Μιχάλη Κανιμά

Τέσσερις στους δέκα Έλληνες ,σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της «διαΝΕΟσις», χαρακτηρίζουν τη φοροδιαφυγή "θεμιτή άμυνα κατά της υπερβολικής φορολογίας", ενώ ένας στους τρεις δηλώνει πως "αφού τόσο πολλοί φοροδιαφεύγουν, όταν μπορώ φοροδιαφεύγω κι εγώ". Από την άποψη αυτή, μικρό το κακό για τους 6.225 μεγαλοοφειλέτες του ...

Διαβάστε περισσότερα

Ασημάκης-Θανάσης:2-0-Του Μιχάλη Κανιμά

Κάνει λάθος όποιος πιστεύει ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα της ελληνικής επαρχίας είναι η οικονομική κρίση. Σε μερικές περιοχές , αυτό που ταλαιπωρεί περισσότερο τους κατοίκους είναι η αδυναμία να βρεθούν τέσσερα άτομα για το παιχνίδι της ξερής. Πάνω κι από τη δυσβάσταχτη φορολογία, τις περικοπές ...

Διαβάστε περισσότερα

Ο αδιανόητος Στέφανος Μάνος-Του Ανδρέα Ζαμπούκα

Δεν θα ξεκινήσω από τον Στέφανο Μάνο αλλά από τον μακαρίτη Στέλιο Σταυρίδη. Δεν ξέρω πόσοι τον θυμούνται αλλά εγώ φέρνω πάντα στον νου μου, μία εμβληματική φράση του που είναι ακριβώς ίδια με την δική μου, κάθε φορά που έχω μπροστά μου μια συμπλεγματική ...

Διαβάστε περισσότερα

Ο ισπανικός λαβύρινθος-Της Κατερίνας Τζωρτζινάκη

Ξεχνιέται το παρελθόν, όσο άβολο κι αν είναι; Η λήθη είναι σχετικά ασφαλής, μέχρι να σκάσει μία ρωγμή στο μέλλον. Στην Ισπανία υποχρεώθηκαν να ξεχάσουν. Ίσως λόγω της «συμφωνίας της λήθης» για να προχωρήσουν σε μια ήσυχη μετάβαση στη δημοκρατία. Ο Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν, ο Μανόλο ...

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα δεν έχουν φύλο-Toυ Τάκη Θεοδωρόπουλου

Ο​​ ανδρισμός του τύπου Μπόγκαρτ δεν είναι πια της μόδας. Η «Καζαμπλάνκα» χωρίς το τσιγάρο του μοιάζει με τσιπούρα ιχθυοτροφείου. Πολλά εννοείται έχουν αλλάξει από τότε. Ο ιπποτισμός δεν πρέπει να επιδεικνύεται υπέρ το δέον διότι υπενθυμίζει τις διαφορές των δύο φύλων. Και βέβαια ουδείς ...

Διαβάστε περισσότερα

Βουλευτές με σύνταξη 192 ευρώ…-Του Μιχάλη Κανιμά

Τι καβάτζες από την εποχή των παχιών αγελάδων μπορεί να έχει ένας πρώην βουλευτής για να επιβιώσει το 2018 ,όταν ελέω Κατρούγκαλου, θα δει τη σύνταξη του να μετουσιώνεται σε βοήθημα; Τι γνωρίζουν για τις οικονομικές του δυνατότητες οι εν ενεργεία βουλευτές που ψήφισαν ελαφρά ...

Διαβάστε περισσότερα

Το όνειρο των επενδύσεων-Toυ Πάσχου Μανδραβέλη

Τι το ’θελε ο πρωθυπουργός να πει στη ΔΕΘ ότι η Ελλάδα μετατρέπεται «από χώρα του Grexit στη χώρα του Grinvest»; Μέσα σε δύο βδομάδες, όχι μόνο δεν ήρθαν επενδύσεις, αλλά άρχισε η αποεπένδυση. Η πρώτη απάντηση ήρθε από την «Ελληνικός Χρυσός», που την επομένη ...

Διαβάστε περισσότερα

Ο χρόνος και ο τρόπος κρίνουν τον νικητή στην Κεντροαριστερά-Toυ Νίκου Φελέκη

Στις 26 Νοεμβρίου εορτάζουμε τη μνήμη των οσίων Ακακίου του εν Κλίμακι, Αλυπίου του Κιονίτου, Ιακώβου του αναχωρητού, Νίκωνος του «Μετανοείτε» (προστάτη Λακωνίας), Σίλου επισκόπου Περσίδας, Στυλιανού του Παφλαγόνος, Πέτρου πατριάρχου Ιεροσολύμων, Προκοπίου του Πέρσου, Ιννοκεντίου επισκόπου και του νεομάρτυρος Γεωργίου του Χιοπολίτου. Οι εορτάζοντες ...

Διαβάστε περισσότερα