Ο διανοούμενος σήμερα...-Της Μάγδας Χατζηστρατή

ΑΠΟΨΕΙΣ
2 Αυγούστου 2017 09:19:00

Η σκέψη ενός αληθινά σκεπτόμενου ανθρώπου είναι μεγάλη και αποτελεί συνώνυμο πράξης ευθύνης που συνοδεύεται από μια χροιά χρέους, αποστολής, καθήκοντος απέναντι στην ανθρωπότητα. Ουσιαστικά, πρόκειται για μια κρίση που πηγάζει από την επίγνωση του υποκειμένου της γι αυτή, αποφεύγοντας την παγίδα της τυφλότητας, η οποία δέχεται την ορθότητα μιας σκέψης, μόνο και μόνο επειδή είναι η επικρατούσα είτε γιατί είναι η κατά κόρον προβαλλόμενη. Το φορτίο της ευθύνης, λοιπόν, που συνεπάγεται έχει το αντίστοιχο ηθικό εκτόπισμα.

Κοντολογίς, οι διανοούμενοι, καθώς και οι άνθρωποι με γενικότερο προσανατολισμό στη νόηση είναι αληθινά σκεπτόμενοι και φέρουν μεγάλη ευθύνη για τις κρίσεις τους, διότι είναι οι πρώτοι που αναπαράγουν τις δημιουργικές ιδέες και μπορούν να μας τις αποδώσουν με πιο ολοκληρωμένο τρόπο. «Αυτό που τους κάνει να διαφέρουν από τον απλό ερευνητή ή από έναν τεχνικό είναι ότι δύνανται να τις το εξετάζουν με τρόπο κριτικό και να τις αντιμετωπίζουν ως θεμελιώδες στοιχείο τόσο της ενιαίας σκέψης όσο και της κοινωνικής δράσης», όπως δήλωσε ο Henry Giroux. Υπάρχουν ακόμα και εκείνοι που λειτουργούν ως αγωγοί μέσω των οποίων οι ιδέες μεταβιβάζονται και εδραιώνονται στην κοινή γνώμη και ως εκ τούτου φέρουν την ευθύνη της ορθής κατανόησής τους από τους αποδέκτες.

Σε περιόδους κρίσης , το ερώτημα για το ρόλο της πνευματικής αυτής ελίτ αναδύεται στην επιφάνεια. Στην εποχή των παχιών αγελάδων, τουλάχιστον, η πλειοψηφία των διανοουμένων λειτουργούσε ως φερέφωνο του υφιστάμενου πολιτικού καθεστώτος.
Δυστυχώς η αλήθεια μαρτυρά ότι ο ρόλος των διανοουμένων στην σύγχρονη εποχή του νεοφιλελευθερισμού των ανεπτυγμένων καπιταλιστικών κοινωνιών, έχει αλλοιωθεί και τώρα πια σωπαίνουν. Αυτοί οι κάτοχοι των μορφωτικών προνομίων είναι που παράγουν και αναπαράγουν την ιδεολογία και τον ηθικό κώδικα που υπαγορεύει η καθεστηκυία τάξη. Τα ΜΜΕ που συμμετέχουν σε μεγάλο βαθμό σε αυτό που ο Τσόμσκι αποκαλεί "η κατασκευή της συναίνεσης", προωθούν αναλώσιμους "διανοούμενους" που μεταδίδουν παραδεδεγμένες ιδέες, ώστε οι άνθρωποι να παραμένουν παθητικοί, υπάκουοι, χειρουργήσιμοι και να ομαδοποιούνται σαν στρατιώτες. Από την άλλη, το εκπαιδευτικό σύστημα που ανέκαθεν λειτουργεί ως μηχανισμός συγκρότησης, διάχυσης και διαιώνισης της ταυτότητας ενός έθνους, καθώς επίσης και της παραγωγής και νομιμοποίησης της κατανομής στην εθνική κοινωνικοοικονομική διαστρωμάτωση, συνοψίζει το ρόλο που πρέπει να διαδραματίζουν οι διανοητές στο να εκπαιδεύουν το λαό στην παθητικότητα, έτσι ώστε να μην αντιδρά και να μην εξεγείρεται.

Κλείνοντας, αν θέλαμε να αποδώσουμε έναν πλήρη ορισμό για τους διανοούμενους, αξίζει να αναφερθούμε στον Καστοριάδη, που έγραψε σχετικά: «Διανοούμενος. Ουδέποτε συμπάθησα (ούτε αποδέχτηκα για λογαριασμό μου) αυτόν τον όρο, και για λόγους αισθητικούς, εξαιτίας της άθλιας και αμυντικής υπεροψίας πού αυτός ο όρος προϋποθέτει, άλλα και για λόγους λογικούς· ποιος δεν είναι διανοούμενος;» , «…διανοούμενους θεωρώ όλους εκείνους που, ανεξάρτητα από το επάγγελμά τους, επιχειρούν να υπερβούν τη σφαίρα της ειδίκευσής τους και ενδιαφέρονται ενεργά για ό,τι συμβαίνει στην κοινωνία. Αλλά αυτό είναι, και θα πρέπει να είναι, ο ορισμός του δημοκρατικού πολίτη, οποιαδήποτε κι αν είναι η απασχόλησή του». Κορνήλιος Καστοριάδης: Ο Θρυμματισμένος Κόσμος (εκδόσεις Ύψιλον, 1999)

Απαραίτητη, λοιπόν, προϋπόθεση είναι η μύηση των ανθρώπων στη σκέψη που διαπνέεται από αυτογνωσία, ως πράξη ευθύνης απέναντι στην ανθρωπότητα. Αφού, αν το καλοσκεφτούμε, απ’ αυτές τις κρίσεις εξαρτάται το μέλλον του πλανήτη και η ποιότητα της ζωής μας. Κάπως έτσι φαντάζομαι πως ερμηνεύεται και η φράση “Cogito ergo sum” του Γάλλου φιλοσόφου, Ρενέ Ντεκάρτ, που σημαίνει «σκέφτομαι, άρα υπάρχω».

Της Παιδαγωγού ΜΑΓΔΑΣ ΧΑΤΖΗΣΤΡΑΤΗ

0 σχόλια

Τα στοιχεία σας είναι ασφαλή! Το email σας δεν δημοσιεύεται...
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά.

Κοινωνική δικαιοσύνη και έμφυλη συμμετρία-Tης Μάγδας Χατζηστρατή

Αν και μερικοί σήμερα δυσκολεύονται να παραδεχτούν την πρυτανεία των στερεοτύπων για τους ρόλους των δύο φύλων στο κοινωνικό «γίγνεσθαι», γεγονός το οποίο εγκολπώνονται τα «σπλάχνα» του εκπαιδευτικού μας συστήματος ως πολιτισμικού πλαισίου κατασκευής έμφυλων ταυτοτήτων για τους μαθητές καιτις μαθήτριες, αποτελεί αυτόδηλη πραγματικότητα ότι ...

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πέτρινο κάθαρμα στη γειτονιά μου-Του Ζοχάδα

Δύο φορές την τελευταία εβδομάδα έχω σκοντάψει στην πέτρα που θρονιάστηκε στο απέναντι πεζοδρόμιο , χωρίς να μάθει ποτέ κανείς από πού κρατά η σκούφια της και τι ζητά ,άγνωστη μεταξύ αγνώστων, στην όμορφη γειτονιά μας. Ακόμη τρέμω από τα νεύρα μου για τα καμώματα ...

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικοί κακοπληρωτές και στην εποχή της ευημερίας-Του Μιχάλη Κανιμά

Στρατηγικοί κακοπληρωτές και στην εποχή της ευημερίας-Tου Μιχάλη Κανιμά Απορώ γιατί οι στρατηγικοί κακοπληρωτές , που αποτελούν το 15% του συνόλου των δανειοληπτών με κόκκινα δάνεια γύρω στα 20 δισεκατομμύρια δεν έχουν προχωρήσει ακόμη στην ίδρυση συλλόγου για την προάσπιση των δικαιωμάτων τους- να πετύχουν δηλαδή ...

Διαβάστε περισσότερα

"Φωνή Λαού,οργή Θεού"-Tου Αδ.Γεωργιάδη στην kathimerini.gr

Ένα «Φωνή Λαού οργή Θεού» θα ήταν ίσως αρκετό μετά από ένα τετοιο Συλλαλητήριο αλλά μια και πρέπει να γράψω λίγα λόγια ας το κάνω. 1ον Δεν υπάρχει τίποτε πιο εξοργιστικό από την προσπάθεια απαξίωσης του ελληνικού λαού που σήμερα αποφάσισε να διαδηλώσει. Εκατοντάδες χιλιάδες κόσμου ...

Διαβάστε περισσότερα

«Ότι έχετε για πέταμα» με κόμμα ή άνευ-Του Ζοχάδα

Νάτος πάλι ο παλιατζής κάτω από το παράθυρο του σπιτιού μου. Μονίμως ασύντακτος και ανορθόγραφος ,με βομβαρδίζει με εκείνο το εκνευριστικό «ότι έχετε για πέταμα», αντί του σωστού «ό,τι έχετε για πέταμα», δηλαδή «ό,τι» με κόμμα. Χάθηκε ένας τόνος παραπάνω στο όμικρον ΄; Και τι ...

Διαβάστε περισσότερα

Η απόλαυση του τζάμπα!-Του Μιχάλη Κανιμά

Πάει καιρός, εννοώ μήνες, πολλοί μήνες, που οι αστικές συγκοινωνίες εκτός από μία απολαυστική διαδρομή στους δρόμους της Αθήνας, προσφέρουν στην εκλεκτή πελατεία τους και κάτι μοναδικό στα παγκόσμια συγκοινωνιακά χρονικά: την απόλαυση του τζάμπα. Ακόμη και οι εκ πεποιθήσεως καλοπληρωτές απολαμβάνουν…το μεγαλείο του δεν ...

Διαβάστε περισσότερα

Τι έκανες στον πόλεμο, κύριε βουλευτά;-Tου Μιχάλη Κανιμά

To να βγάλει κανείς χρήματα στο εξωτερικό δεν είναι παράνομο. Αρκεί να τα έχει αποκτήσει νόμιμα. Οι καταθέσεις σε ξένες τράπεζες είναι πλέον μία συνήθης πρακτική , ιδιαίτερα σε περιόδους οικονομικής αβεβαιότητας ,όπως αυτή που διανύουμε στην Ελλάδα. Αναρωτιέμαι ,όμως ποια θα ήταν η πορεία της ...

Διαβάστε περισσότερα

Οι...αλήθειες του κ. Χουλιαράκη και η ωμή πραγματικότητα-Του Κωνσταντίνου Μαριόλη

Στην παραδοχή ότι η κρίση έφερε τα μνημόνια και πως χωρίς αυτά η δημοσιονομική προσαρμογή θα ήταν πιο βίαιη, η χρεοκοπία σίγουρη και η έξοδος από το ευρώ βέβαιη, προχώρησε ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών και ένα από τα κυβερνητικά στελέχη που χαίρουν της εμπιστοσύνης των ...

Διαβάστε περισσότερα

Bullying: Και ο θύτης χρειάζεται βοήθεια-Της Τάνιας Χριστοδουλίδου

Συνήθως όταν μιλάμε για το bullying (σχολικός εκφοβισμός), το μυαλό των περισσότερων απο εμάς πηγαίνει στο θύμα. Ότι το παιδί που εκφοβίζεται υποφέρει και πρέπει να το προστατέψουμε. Αυτή είναι βέβαια η μισή αλήθεια. Η άλλη μισή είναι ότι και το παιδί που ασκεί εκφοβισμό ...

Διαβάστε περισσότερα

Κι όμως ο Βαμβακό ήξερε τι έλεγε-Του Μιχάλη Κανιμά

Στο γνωστό ανέκδοτο «γράψτον για σπίτι » της Χούντας παραπέμπει η συζήτηση για τις επιτροπές του υπουργείου Παιδείας που μας θύμισε τη ρήση για «τριμελή επιτροπή με πέντε άτομα» του Νίκου Βαμβακούλα. Ο διάλογος μεταξύ του υπουργού και συνδικαλιστή ήταν στερεότυπος: -Συνδικαλιστής: Οι εργαζόμενοι ,κύριε υπουργέ ,πιέζουν ...

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ερντογάν βομβαρδίζει τον κουρδικό εφιάλτη του-Του Γιάννη Παγουλάτου

Την έντονη αντίδραση του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει προκαλέσει η πρόθεση των ΗΠΑ να σχηματίσουν ένοπλη δύναμη προστασίας των βόρειων συνόρων της Συρίας από 30.000 άνδρες. Οι μισοί από αυτούς προβλέπεται να είναι μέλη των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF). Αυτό σημαίνει ότι στις ...

Διαβάστε περισσότερα

Σταματήστε το ρούφηγμα-Της Ελένης Τσαγκά

Σκιάχτηκα. Ξαφνικά. Ήταν απότομο αλλά, μετά την πρώτη ψυχρολουσία, κατάλαβα ότι είναι καλό. Σωστό. Πρέπει. Για να μην πω επιβάλλεται. Αν είναι έτσι όπως τα λένε οι ειδικοί αργήσαμε κιόλας. To όνομα αυτής -της εκστρατείας- Stop Sucking. Στα Ελληνικά ΣΤΑΜΑΤΗΣΤΕ ΝΑ ΡΟΥΦΑΤΕ. Και στα ντεμί, stop ...

Διαβάστε περισσότερα

Λεφτά υπάρχουν στο κράτος ,αλλά όχι για όλους-Του Μιχάλη Κανιμά

Η κυβέρνηση δεν έχει ανάγκη να μοιράζει επιδόματα εις βάρος των κονδυλίων που προορίζονται για επενδύσεις. Ας αφήσει ,επιτέλους ,ήσυχες τις επενδύσεις μήπως και αβγατέψουν κάποτε, και όσον αφορά τα επιδόματα ,υπάρχουν κι αλλού λεφτά. Θα μπορούσε, για παράδειγμα , να «φορολογήσει» (επισημαίνω τα εισαγωγικά προς ...

Διαβάστε περισσότερα

Χειμερινές Προσαρμογές-Του Κωνσταντίνου Πάντζιου

Με την ψήφιση των διατάξεων του πολυνομοσχεδίου στη Βουλή, τελείωσε μία ακόμη φάση αβεβαιότητας για την κυβέρνηση, αναφορικά με την αντοχή της κοινοβουλευτικά. Από εδώ και στο εξής, είναι ζήτημα μικρού χρόνου για την εκταμίευση της δόσης των 6,7 δις ευρώ. Άλλωστε, ούτε και ο ...

Διαβάστε περισσότερα

«Κείον το Νόμιμον» αντί μνημονίου-Toυ Μιχάλη Κανιμά

Δεν περνά μέρα που να μην σκαρφιστούν οι ιθύνοντες ένα μέτρο εις βάρος των συνταξιούχων. Με ποιο τρόπο ,δηλαδή, να κόψουν ( κι άλλο, εννοείται) τη σύνταξη τους , το επικουρικό, το επίδομα, τις ιατροφαρμακευτικές παροχές. Πολλή φαιά ουσία σπαταλούν. Ενώ θα μπορούσαν να ξεμπερδέψουν ...

Διαβάστε περισσότερα

Η ευθύνη της γενιάς των βολεμένων-Του Δημήτρη Παπακωνσταντίνου

Κάποτε είχαν πολλοί κατηγορήσει πολιτικά τον Μιχάλη Χρυσοχοίδη για την φράση "δεν διάβασα το Μνημόνιο". Αλήθεια σήμερα πόσοι είναι οι κυβερνητικοί βουλευτές που υπερψήφισαν το πολυνομοσχέδιο που πραγματικά το διάβασαν; Αμφιβάλλω αν υπάρχει ένας... Κοπαδιαστά είπαν ναι σε όλα χωρίς καλά καλά να γνωρίζουν τι ψηφίζουν. ...

Διαβάστε περισσότερα

Όταν το έλασσον γίνεται μείζον και το μείζον έλασσον-Tου Μιχάλη Κανιμά

Την περίοδο των μνημονίων ,δεκάδες  βουλευτές διαγράφηκαν από τους αρχηγούς των κομμάτων τους , όταν αρνήθηκαν να ψηφίσουν τα μνημόνια. Άλλοι - μεταξύ των οποίων και πολλοί υπουργοί- που τα ψήφισαν ,τιμωρήθηκαν από τους ψηφοφόρους τους με την μη επανεκλογή τους.  Γεμάτη ήρωες  και αντι-ήρωες η ιστορία των ...

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτα η φιέστα για το μνημόνιο και μετά άλλος για Χίο...-Tου Ιπποκράτη Πολίτη

« Μες στου Αιγαίου πρόβαλε να δειςΜες στου Αιγαίου, Αιγαίου τα νησιάΜες στου Αιγαίου τα νησιάάγγελοι φτερουγίζουν Και μέσα στο φτε πρόβαλ’ άστρι μουκαι μέσα στο φτε στο φτερούγισμαΑ και μέσα στο φτερούγισματριαντάφυλλα σκορπίζουν»   Το παραδοσιακό αυτό κομμάτι ή κάτι παραπλήσιο θα είναι σύμφωνα με όλες τις ...

Διαβάστε περισσότερα

Mακεδονική Φρενίτιδα vol.2-Του Θωμά Κώτση

H χώρα φαίνεται να οδεύει εκ νέου σε ένα γύρο αντιπαραθέσεων και εσωτερικών συγκρούσεων αναφορικά με την ονοματοδοσία της ΠΓΔΜ, περίπου ως επανάληψη των όσων είχαν διαδραματιστεί 25 χρόνια πριν και είχαν ως κατάληξη μια εκκρεμούσα σύγχυση. Φάρσα ή τραγωδία δεν έχει τόση σημασία την ...

Διαβάστε περισσότερα

Πάρτυ με ούζα για την έξοδο από τα μνημόνια-Tου Ιπποκράτη Πολίτη

Ώρες είναι να μας ζητήσουν να γιορτάσουμε την έξοδο από τα μνημόνια με πάρτυ με ούζα.Ο πολύς Ντάισελμπλουμ το είπε ξεκάθαρα .«Θα γιορτάσω με ούζο την έξοδο σας από τα μνημόνια». Κι αμέσως ο φίλος του Αλέξης Τσίπρας γνωστός από τις παραγγελιές του « θα ...

Διαβάστε περισσότερα

«Ναι σε όλα» για 100.000 λόγους-Του Μιχάλη Κανιμά

Ούτε τα σκληρά οικονομικά μέτρα ούτε το Σκοπιανό μπορούν να ρίξουν την κυβέρνηση κι ας σταματήσουν ορισμένοι να επενδύουν στο αντίθετο. Οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ θα εξαντλήσουν την τετραετία , γιατί οι κυβερνήσεις πέφτουν μόνο από μέσα και κλίμα ανατροπής Τσίπρα δεν υπάρχει ούτε κατά διάνοια .Δύο είναι ...

Διαβάστε περισσότερα

Μακεδονικό: ιστορική ή γεωπολιτική διαμάχη;-Του Σταύρου Λυγερού

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, η Αθήνα έδωσε τη μάχη του ονόματος με δύο κυρίως κατηγορίες επιχειρημάτων: Η πρώτη ήταν η απειλή εναντίον της ελληνικής Μακεδονίας, λόγω των διεκδικήσεων της σλαβομακεδονικής πλευράς. Η δεύτερη κατηγορία ήταν τα ιστορικά επιχειρήματα για την ελληνικότητα του ...

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τσίπρας δεν είναι Σαμαράς-Της Μαρίας Νταλιάνη

Την ώρα που κλείνει ο κύκλος του τρίτου, και βαρύτερου Μνημονίου, του Μνημονίου που έφερε ο ΣΥΡΙΖΑ σε μια στιγμή που η χώρα θα μπορούσε να το έχει αποφύγει, ανοίγει πλέον ο κύκλος της συζήτησης για την επόμενη μέρα στο πολιτικό σκηνικό. Η πρωτοφανής ανθεκτικότητα της ...

Διαβάστε περισσότερα